Nudne, mdłe i nieciekawe. Oto kilka opisów posiedzenia Rady Prezesów EBC i konferencji prasowej, jakie znalazłem na Twitterze. Widziałem jednak konferencję prasową, która (ze wszystkich konferencji prasowych) zdecydowanie powinna znaleźć się w pierwszej trójce, jeśli nie na pierwszym miejscu.
Oprócz tego, że była to ważna, moim zdaniem była to także wyjątkowa konferencja prasowa. Nie tylko dlatego, że była to ostatnia wizyta wiceprezesa banku (Vitora Constancio), ale również dlatego, że po raz pierwszy wypowiedź drugiego mężczyzny miała większe znaczenie niż wypowiedź prezesa. W rzeczywistości to, co powiedział Constancio, było ważniejsze niż 90% tego, co prezydent Mario Draghi powiedział na wszystkich swoich konferencjach prasowych.
Retrospekcja okresu EBC
Ponieważ było to jego ostatnie spotkanie, Constancio został poproszony o podzielenie się swoimi przemyśleniami na temat okresu pracy w ECB. Uczynił tak i powiedział coś ważnego dla przyszłości. Podczas jego pracy w EBC bank musiał stosować wszelkiego rodzaju niekonwencjonalne środki, aby uporać się z kryzysem. Dotyczy to nie tylko luzowania ilościowego, ale także nieograniczonego finansowania dla banków komercyjnych i faktu, że bank przez długi czas utrzymywał oficjalną stopę procentową na poziomie 0%.
Taka niekonwencjonalna polityka była konieczna w tamtych nienormalnych czasach gospodarczych. Teraz, gdy czasy wróciły do normy, nadszedł czas, aby odłożyć te instrumenty. Na pierwszy rzut oka EBC właśnie to robi. Bank zmniejszył skalę luzowania ilościowego z 80 miliardów euro miesięcznie do 30 miliardów euro i planuje całkowite jego wycofanie do końca tego roku.
Normalizacja polityki
EBC rzeczywiście normalizuje politykę pieniężną, ale nie oznacza to, że polityka ta kiedykolwiek powróci do normy, przynajmniej w najbliższej przyszłości (w ciągu najbliższych 5 lat). „Niekonwencjonalne środki monetarne stały się teraz częścią zestawu narzędzi monetarnych banków centralnych i mogą być ponownie wykorzystane” – powiedział Constancio.
Kontynuuje: „Zastanawiam się, czy kiedykolwiek będziemy mogli powrócić do prostej polityki pieniężnej sprzed kryzysu. Rosnące znaczenie niebankowej części systemu finansowego oznacza, że spektrum stóp procentowych uległo zmianie. Inne instrumenty mogą być potrzebne bankom centralnym, które będą musiały bardziej zaangażować się w stopy procentowe w średnim okresie”.
Zasoby niekonwencjonalne
Twierdzi on nie tylko, że niekonwencjonalne środki można i będzie się stosować szybciej w przyszłości, ale także, że opracowywane są nowe niekonwencjonalne środki. Ważne jest to, że luzowanie ilościowe czy 0% stóp procentowych nie będą już czymś nowym czy nieznanym. Ponieważ do niedawna środki te były nieznane i nowe, poprzeczka przy ich wdrażaniu została postawiona dość wysoko. Poprzeczka była zawieszona wysoko, bo panowała spora niepewność prawna.
Czy zakup obligacji rządowych i korporacyjnych był zgodny z Traktatem z Maastricht? Teraz znamy odpowiedź na to pytanie. Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że luzowanie ilościowe jest prawnie dopuszczalne. To, co nieznane, jest niekochane. W przyszłości nie będzie to już miało zastosowania: niekonwencjonalna polityka pieniężna jest czymś zupełnie nieznanym.
Opinia zarządu
Biorąc pod uwagę jego stanowisko w EBC, możemy założyć, że odzwierciedlał poglądy zarządu. Fakt, że EBC wspomniał o tych słowach na swoim koncie na Twitterze, jest tego dowodem. Zwłaszcza że gdy jeden ze współpracowników Constantio stwierdził, że EBC może podnieść jedną ze swoich stóp procentowych, bank wydał komunikat prasowy, aby dać jasno do zrozumienia światu, że nie wypowiada się on w imieniu EBC. Po słowach Constantio nie było już takiej wiadomości. W rzeczywistości EBC podzielił się tą informacją ze światem zewnętrznym.
EBC będzie miał wpływ na rynek finansowy
Nie można przecenić znaczenia słów Constancio. Oznacza to, że banki centralne, a w szczególności EBC, będą miały na stałe większy wpływ na rynki finansowe. Konkretnie rzecz biorąc, może to oznaczać, że stopy procentowe dla wszystkich terminów zapadalności będą rosły wolniej niż dotychczas i mogą nie osiągnąć poziomów sprzed kryzysu. A jeśli istnieje zagrożenie, że wzrosną zbyt szybko i/lub za wysoko, bank jest gotowy interweniować.
Innymi słowy, szanse na to, że długoterminowe stopy procentowe i stawki EURIBOR powrócą do poprzednich poziomów, zmalały. Dotyczy to w szczególności stóp procentowych EURIBOR. Zależą one w dużym stopniu od stóp procentowych EBC. Na poziom długoterminowych stóp procentowych wpływają również oczekiwania rynku dotyczące na przykład przyszłej inflacji.
Niższe stopy procentowe?
Dla przedsiębiorców perspektywa strukturalnie niższych stóp procentowych jest dobrą wiadomością. Ponieważ jednak przedsiębiorca jest często również oszczędzającym, ta sama perspektywa oznacza, że oprocentowanie lokat oszczędnościowych przez długi czas pozostanie niskie, a oszczędzanie stanie się działalnością przynoszącą straty.