Dużo szumu wokół ziemniaków hodowanych na wolnym wybiegu. W zeszłym tygodniu napisaliśmy artykuł o tym, jak ustalana jest holenderska cena ziemniaków. Redaktorzy otrzymali wiele komentarzy na ten temat. Prawdą jest, że notowania ziemniaków sporządzane są na podstawie stosunkowo niewielkiej liczby transakcji, jednak teoria i praktyka różnią się w kwestii tego, co należy, a co nie należy uwzględniać, oraz w jaki sposób nabywcy wywierają swój wpływ.
Nie ulega wątpliwości, że udział prawdziwie darmowych ziemniaków w całości holenderskich zbiorów jest niewielki i że holenderska oferta ziemniaków PotatoNL opiera się jedynie na kilku procentach całkowitej wielkości rynku. Protokół i regulamin PotatoNL są przejrzyste i dostępne dla każdego. Poprzedni krok, czyli wprowadzenie danych do oferty, jest jednak znacznie bardziej niejasny. Teoria i praktyka znacznie się rozmijają. Informacje o cenach są wrażliwe na każdym rynku i nie inaczej jest na rynku ziemniaczanym. Dobrze poinformowane źródła są skłonne dzielić się informacjami na temat sytuacji na rynku ziemniaczanym, ale tylko anonimowo.
Największym wąskim gardłem na holenderskim rynku ziemniaków jest liczba dostarczanych kilogramów. Organizacja Przemysłu Rolnictwa Uprawnego (BO) stwierdza, że ziemniaki dostarczone w ramach kontraktu, które mogą zostać sprzedane wyłącznie nabywcy części, zasadniczo nie są uwzględniane na liście Pat, a tym samym w transakcjach, na których opiera się lista. Protokół aukcji zakłada również, że podstawą aukcji są darmowe ziemniaki. Dosłownie brzmi to tak: „Umowy kupna zawierają ceny ustalone w drodze konsultacji w dniu zamknięcia transakcji (darmowe ziemniaki)”.
Obowiązek dostawy
Obecnie czterech członków Vavi, którzy współpracują z Pat i PotatoNL, stosuje różne warunki umów i nie jest niczym niezwykłym, że podmiot przetwarzający stosuje różne rodzaje umów z różnymi warunkami. Jednakże znaczna liczba umów obejmuje obowiązek dostawy części dostarczanej po cenie dziennej. Trudno tu mówić o darmowych ziemniakach, bo w praktyce nie zawsze dochodzi do negocjacji ceny. Zostaną one wpisane na listę Pat. Oczywiście, są to ziemniaki sprzedawane w trakcie sezonu, więc na pewno warto je uwzględnić. Jednak według źródeł zainteresowane strony powinny przyjrzeć się bliżej temu, w jaki sposób ziemniaki te zostały uwzględnione na liście. Dla porządku: nie jest tak, że dostarczone ziemniaki zawsze stanowią najmniejszy wkład.
Cena i premie
BO bierze pod uwagę wyłącznie cenę bazową. Ustalając niższą cenę bazową w umowie sprzedaży i podwyższając ją np. o premię jakościową lub opłatę za składowanie, BO jest niejako wprowadzany w błąd, a nabywca zadowala danego plantatora pozornie wyższą ceną niż normalnie obowiązująca na rynku. Jest to zgodne z zasadami, jednak krytycy twierdzą, że granice są przekraczane.
Darmowe ziemniaki można też łatwo w ogóle usunąć z listy. Odbywa się to poprzez określenie w umowie sprzedaży daty dostawy przypadającej co najmniej za miesiąc. W takim przypadku umowa ta może nie zostać uwzględniona w ofercie. W praktyce kupujący i sprzedający już wcześniej ustalili, że ziemniaki zostaną załadowane wcześniej. Jedną z opcji, z której korzystają głównie przetwórcy, jest wysłanie (zagranicznego) pośrednika w celu zakupu ziemniaków. Transakcje między przedsiębiorstwem a przetwórcą nie są uwzględniane w systemie Pat ani w systemie PotatoNL. W przeciwieństwie do czterech członków Vavi, handlowcy nie zgodzili się na przesyłanie swoich bezpłatnych transakcji do systemu BO.
Odpowiedzialność
Kupujący na targu ziemniaczanym przekraczają granice, ale źródła twierdzą, że plantatorzy również muszą ocenić swoje możliwości. Producenci dają kupującym możliwość potwierdzenia swoich ofert. Częstą skargą jest na przykład to, że sami plantatorzy realizują stosunkowo niewiele transakcji. A jeśli handel nie przyniesie rezultatów, plantator będzie musiał sam sobie z tym poradzić. Jednakże do sporządzenia zestawienia wykorzystuje się transakcje z listy VTA i aplikacji transakcyjnej DCA, a także informacje od informatorów. Mamy więc wkład samych plantatorów.
Niektórzy plantatorzy nie zdają sobie sprawy, co dzieje się z dodatkowymi kilogramami. Są one wydawane kupującemu w dobrej wierze, a plantator może zobaczyć na fakturze, jaki był ich plon. To również sprawia, że Ty jako plantator jesteś bardzo zależny od swojego klienta. A jednak istnieje całkiem sporo możliwości, także dla rolników, aby dowiedzieć się, ile płaci się za ziemniaki na rynku. Oprócz tradycyjnego wykazu, warto rozważyć listę VTA, aplikację transakcyjną DCA lub grupy aplikacji dla rolników. Kiedy handlarz cebulą odwiedza rolnika, od razu zaczynają krążyć plotki na temat tego, ile dostał za cebulę, natomiast jeśli chodzi o ziemniaki, nikt nie mrugnie okiem.