W roku 2025 rynek spożywczy w Europie Północno-Zachodniej ponownie zmierza w kierunku znacznego wzrostu. Plantatorzy ziemniaków byli zainteresowani uprawą już zeszłej zimy i w pełni skoncentrowali się na tej roślinie. Od końca lutego układ kierowniczy był niesprawny pod względem strojenia. Czy może to mieć wpływ na wcześniejsze plany?
W 2024 r. powierzchnia uprawy ziemniaków konsumpcyjnych w czterech krajach UE (Holandia, Belgia, Francja i Niemcy) osiągnęła rekordowe 4 575.705 hektarów. Nigdy wcześniej w najnowszej historii nie zasadzono tak wielu roślin. Wzrost odnotowano we wszystkich krajach. Uprawa rozwinęła się zwłaszcza w Niemczech i Francji. Wzrost ten, wynoszący 11%, znacznie przekracza średnią na poziomie 2% w trendzie pięcioletnim i dziesięcioletnim.
Niemcy i Francja
Również w tym roku spodziewana stopa wzrostu jest bliższa 11% niż 2%. Trwają dyskusje na temat tego, jaka dokładnie będzie podwyżka. Niektórzy wspominają o odsetkach na poziomie 5%–6%, podczas gdy inni informatorzy twierdzą, że jest to liczba znacznie przekraczająca 10%. Nie byłoby uczciwe podawać jeden procent dla UE-4. Wzrost najprawdopodobniej nastąpi ponownie w dwóch wymienionych wyżej krajach, gdzie większość terenów nadaje się pod uprawę ziemniaków konsumpcyjnych. Podobny obraz dla roku 2024 jest więc całkiem prawdopodobny.
Należy zauważyć, że Niemcy, po ubiegłorocznym gwałtownym wzroście, w tym roku prawdopodobnie będą mieli łatwiej. Francja odnotowała ogromny wzrost swoich mocy przetwórczych i nadal jest wiele planów budowlanych. Inaczej jest u naszych wschodnich sąsiadów.
W zeszłym sezonie pojawiła się informacja o niedoborze sadzeniaków ziemniaka. Ostatecznie okazało się, że wpływ na ten obszar był minimalny. Wycięto znacznie więcej ziemniaków sadzeniakowych, zasadzono nietypowe rozmiary, uprawiano też inne odmiany. W tym roku dostępność jest dobra. Dane NAO dotyczące eksportu nie odzwierciedlają jeszcze tego faktu. W styczniu eksport do Belgii zmniejszył się o 43%. Do Niemiec o 22% mniej, a do Francji o 11% więcej. Możliwe, że różnica ta zostanie nadrobiona w lutym lub że poszczególne kraje będą miały większy dostęp do sadzeniaków ziemniaka.
600.000 hektar
Poniżej przedstawiono trzy scenariusze rozwoju obszarów w UE-4, obliczone przy założeniu wzrostu na poziomie 5%, 8% i 10%. We wszystkich przypadkach łączna powierzchnia znacznie przekracza 600.000 XNUMX hektarów, co również jest rekordem. W ciągu ostatnich pięciu lat znacząco wzrosła również zdolność przetwórcza, jednak obecnie produkcja i przetwarzanie nie są w równowadze. Zwłaszcza, gdy sprzedaż gotowej produkcji jest rozczarowująca, jak to ma miejsce obecnie. Należy również wziąć pod uwagę rasy. Dzięki temu Innovator będzie mógł rozwinąć się bardziej niż Fontane, gdzie już teraz występuje nadpodaż.
| Scenariusz | Powierzchnia | Hektary wzrostu | Wzrost o milion ton |
| 5% wzrostu | 604.490 | 28.785 | 1,21 |
| 8% wzrostu | 621.761 | 46.056 | 1,94 |
| 10% wzrostu | 633.275 | 57.570 | 2,42 |
Z hektarów nie da się zrobić chipsów, ale z ziemniaków tak. Jesienią ubiegłego roku średnia produkcja wyniosła 42,3 tony z hektara, co jest wartością niemal taką samą jak średnia dziesięcioletnia i nieznacznie wyższą od średniej pięcioletniej wynoszącej 41,67 tony/ha. Jeśli przyjrzymy się średniej dwudziestoletniej, to nie będziemy daleko od tego przedziału, wynosząc 42,5 ton/ha. Na wykresie tym szczególnie wyróżnia się rok 2017, kiedy średnia produkcja wyniosła ponad 50 ton/ha.
1 do 2,5 milionów ton
Jeśli posłużymy się średnią dziesięcioletnią, teoretycznie możemy mówić o 1,2 miliona ton ziemniaków przy 5% wzroście powierzchni. Przy 8% mamy już prawie 2 miliony ton, a przy 10% prawie 2,5 miliona ton. Bez względu na to, ile linii zostało dodanych, ziemniaków jest po prostu za dużo w stosunku do obecnego poziomu przetwórstwa i marketingu.
Oczywiście sezon wegetacyjny 2025 może potoczyć się zupełnie inaczej, przynosząc plony podobne do tych z 2022 lub 2018 roku. Można nawet twierdzić, że sektor ziemniaczany tego potrzebuje, aby uniknąć załamania. Często zauważa się, że plony z hektara zmniejszają się w perspektywie wieloletniej. Jednakże na podstawie wykresu nie da się tego jednoznacznie ustalić. Zdarzają się wahania, ale w ciągu ostatnich pięciu lat cztery lata charakteryzowały się średnimi zbiorami.
Cięcie w objętościach
Plantatorzy ziemniaków również skorzystali z powyższych udogodnień. Pomimo szybko rosnącej ceny ziemniaków bez opłat, w tym roku większość zdecydowała się na kontrakt o stałej cenie. Do tego stopnia, że w Belgii i Francji wolumeny sprzedaży zostały ograniczone. Ponieważ podmioty przetwarzające postępują w ten sposób również w kontaktach z kontrahentami, one z kolei są zobowiązane do wycofania się z wcześniej zawartych umów. Dla plantatorów, którzy myśleli, że mają stabilną bazę, jest to gorzka pigułka do przełknięcia. Jednocześnie, fakt, że tak się dzieje, jest korzystny dla sektora. UE-4 nie może sobie teraz pozwolić na znaczną ekspansję.
Podane procenty opierają się na wcześniejszych oświadczeniach podmiotów działających w sektorze. Ponieważ sezon jest jeszcze wczesny, a pierwsze ziemniaki dopiero co zostały zasadzone, przedsiębiorcy mogą podejmować decyzje. Ostateczny wzrost powierzchni może być mniejszy niż wcześniej sądzono. Producenci, którzy dysponują darmowymi ziemniakami, powinni dwa razy się zastanowić, zanim zasadzą dodatkową działkę na własny koszt. Nawet jeśli ziemia jest dostępna. Koszty produkcji utrzymują się na historycznie wysokim poziomie, co oznacza, że w tym roku hazard może okazać się kosztowny. Brak alternatywnych upraw przynoszących zysk jest zerowy. To przyczynia się do wzrostu zapotrzebowania na uprawę ziemniaków. Fabrykom udało się wzbudzić zainteresowanie plantatorów, ale i tutaj drzewa nie sięgają nieba.