Po latach rosnących cen ziemniaków nasiennych i zmniejszającego się obszaru, najnowsze dane wskazują na znaczną ekspansję obszaru ziemniaków nasiennych w sezonie 2025/26. Co to oznacza dla cen ziemniaków nasiennych?
Według najnowszych danych, powierzchnia upraw ziemniaków nasiennych wzrosła w niemal wszystkich głównych krajach uprawy w Europie Zachodniej. Holandia odnotowuje wyraźną ekspansję powierzchni, podczas gdy powierzchnia upraw ziemniaków nasiennych rośnie również w Niemczech, Belgii i Francji. Wydaje się, że odwraca to falę po latach, w których domy handlu ziemniakami nasiennymi miały trudności z uzyskaniem pożądanej powierzchni.
Ważną przyczyną spadku było opóźnienie cen ziemniaków sadzeniakowych w porównaniu z ceną ziemniaków frytkowych. W ostatnich latach ceny kontraktowe ziemniaków frytkowych gwałtownie wzrosły, częściowo z powodu dużego popytu na frytki, a plantatorzy posiadający darmowe ziemniaki osiągnęli wysokie salda upraw. To pobudziło plantatorów ziemniaków sadzeniakowych do uprawy mniejszej ilości ziemniaków sadzeniakowych i (większej ilości) ziemniaków frytkowych.
Ponadto, strukturalne wyzwania w sektorze ziemniaków nasiennych odegrały rolę, takie jak rosnące koszty uprawy i pracy, większe ryzyko chorób i surowsze wymagania dotyczące materiału wyjściowego. Stosunkowo umiarkowane plony kilogramów w ciągu ostatnich dwóch sezonów również odegrały rolę.
Od niedoboru do możliwego nadmiaru
Ta kombinacja czynników doprowadziła do ograniczonej podaży ziemniaków nasiennych i wzrostu cen. Ten obraz wydaje się zmieniać w nowym sezonie. Znacznie zwiększona powierzchnia ziemniaków nasiennych w połączeniu z korzystnym sezonem wzrostu do tej pory – z dobrym stanem, akceptowalną presją chorób i dobrym otoczeniem – wskazuje na potencjalnie ponadprzeciętne zbiory.
Jednak w tej chwili na globalnym rynku frytek panuje zacięta konkurencja, która przenosi produkcję frytek do innych części świata. W rezultacie popyt na frytki ze strony europejskich przetwórców jest mniejszy, a w rezultacie cena ziemniaków jest pod presją, dlatego przetwórcy naciskają na redukcję kosztów w łańcuchu. W tym przypadku ziemniaki sadzeniakowe są wyraźnie widoczne: przetwórcy podkreślają, że cena kosztowa dla producentów konsumenckich musi zostać obniżona, a niższe ceny ziemniaków sadzeniakowych są bezpośrednią dźwignią.
Strategiczne zachowanie producentów konsumenckich
Drugim ważnym punktem jest strukturalna zmiana zachowań wśród producentów konsumenckich. Niedobór sadzeniaków ziemniaka wiosną 2024 r. wraz z niedoborem odmian specyficznych dla uprawy frytek doprowadził do eksplozywnego wzrostu w obszarze własnej propagacji (sadzeniaki ATR i rolnicze). Ten trend był widoczny już wiosną ubiegłego roku, ale oczekuje się, że będzie miał jeszcze silniejszy wpływ w nadchodzącym roku i może jeszcze bardziej zmniejszyć popyt na sadzeniaki ziemniaka.
Perspektywy
Rynek sadzeniaków ziemniaka w Europie zmierza w kierunku trudnego sezonu. Z jednej strony, ze znacznie rozszerzonym obszarem z dobrym rozwojem upraw, a z drugiej strony, rynkiem konsumpcyjnym, który jest w uścisku redukcji kosztów i własnej propagacji. Może to wywrzeć presję na cenę sadzeniaków ziemniaka, co oznacza, że poziomy z ostatnich lat dla zbiorów w 2025 r. mogą być nieosiągalne. Dla domów handlowych, producentów sadzeniaków ziemniaka i producentów konsumpcyjnych ważne jest ścisłe monitorowanie tego ruchu rynkowego i podejmowanie strategicznych decyzji w odpowiednim czasie na sezon 2026.