W ubiegłym roku Azja wstrząsnęła globalnym rynkiem frytek, gwałtownie spadając cenami sprzedaży. W rezultacie przetwórcy ziemniaków w takich krajach jak Chiny i Indie szybko zdobyli udziały w rynku. Producenci z tradycyjnych krajów produkujących frytki – Stanów Zjednoczonych i Europy Północno-Zachodniej – zostali zmuszeni do adaptacji.
Podczas gdy przez lata przetwórstwo i handel ziemniakami i frytkami były zdominowane przez Europę i Amerykę Północną, obecnie środek ciężkości przesuwa się w stronę Azji i niektórych części Afryki. Seria raportów pokazuje, że ta zmiana nie ma charakteru tymczasowego, lecz strukturalnego: to nowa faza, w której konkurencja cenowa, gwałtowny wzrost eksportu z krajów o niskich kosztach produkcji i radykalnie zmieniające się wzorce konsumpcji zmieniają reguły gry.
Popyt nadal rośnie
Kilka raportów pokazuje, że globalny rynek mrożonych frytek i przetworzonych produktów ziemniaczanych nadal dynamicznie rośnie. Publikacje te szacują, że globalny rynek mrożonych frytek będzie wart od 17 do 25 miliardów dolarów w latach 2024/25, a w 2033 roku wzrośnie do 24–30 miliardów euro. Wartość ta różni się znacznie w zależności od źródła, ale we wszystkich raportach wyraźnie widać tendencję wzrostową.
W zależności od raportów, które czytasz, rynek mrożonych frytek będzie rósł o 3% do 5% rocznie w ciągu następnej dekady. Odpowiada to takiemu samemu tempu wzrostu, jakiego producenci spodziewali się w ostatnich latach, czyli około 4%. Problemem dla tradycyjnych producentów jest jednak to, że istnieją konkurenci gotowi przejąć część rynku.
Fakt, że nowi gracze oferują znacznie niższe ceny, jest szczególnie bolesny, ponieważ firmy w Stanach Zjednoczonych i północno-zachodniej Europie dopiero przyzwyczajały się do wyższych kosztów i były w stanie przenieść je na sprzedaż. Z powodu utraty udziału w rynku na rzecz nowych graczy, nie jest to już możliwe i są oni zmuszeni do dostosowania swoich strategii. Jednak chłodnie są tak pełne, że tradycyjni przetwórcy nie mogą nawet skorzystać z niskich cen ziemniaków z wolnego wybiegu w tym roku w Unii Europejskiej.
Rola sieci fast food
Do kluczowych czynników wzrostu należą globalna ekspansja sieci fast food, rosnąca konsumpcja żywności szybko przygotowywanej, głównie ze względu na urbanizację i zmieniający się styl życia, a także nowe technologie przetwarzania i chłodzenia, które wydłużają okres przydatności do spożycia i poprawiają jakość. Wzrostowi popytu sprzyja również globalny zwrot w kierunku wygody, frytkownice powietrzne, zakupy spożywcze online i sprzedaż hurtowa.
Rosnąca różnorodność produktów oznacza, że poszczególne produkty mają różny potencjał wzrostu. Na przykład, cała seria raportów pokazuje, że wzrost całego rynku mrożonych produktów ziemniaczanych jest większy niż wzrost rynku mrożonych frytek. Szacunki dla całego rynku mrożonych produktów ziemniaczanych oscylują wokół 66 miliardów euro, przy stopie wzrostu wynoszącej około 5,5%.
Świat nadmiaru i niedoboru
Podczas gdy popyt rośnie, niektóre regiony zmagają się jednocześnie ze strukturalną nadprodukcją. Niezwykle duży wzrost powierzchni upraw w Europie jest szczególnie uderzający. Tylko w 2025 roku powierzchnia upraw frytek w czterech głównych krajach produkujących ziemniaki w Europie Północno-Zachodniej wzrośnie o prawie 60 000 hektarów, przy czym Francja i Niemcy odnotują największy wzrost o około 43 000 hektarów, a Holandia i Belgia odnotują wzrost o około 14 000 hektarów w przypadku ziemniaków jadalnych. W połączeniu z wysokimi plonami, przełożyło się to na rekordowe zbiory w tym roku, co przełożyło się na duże zapasy i wyjątkowo niskie ceny.
Jednocześnie producenci z Ameryki Północnej zmniejszają areał upraw i utrzymują ścisłą dyscyplinę kontraktową z plantatorami, aby zapobiec nadwyżkom. Dzięki temu rynek północnoamerykański jest bardziej stabilny, ale mniej zależny od wolumenu. W 2026 roku areał upraw w USA prawdopodobnie ulegnie dalszemu zmniejszeniu pod presją niskich cen rynkowych w tym sezonie oraz podaży przewyższającej popyt.
W Azji produkcja rośnie w zawrotnym tempie. Chiny stają się dominującym eksporterem mrożonych frytek. Indie biją kolejne rekordy, zapewniając wysoki wolumen eksportu i wyjątkowo niskie ceny. Egipt również umacnia swoją pozycję dzięki wczesnym zbiorom, niskim kosztom logistyki i szybko rosnącej mocy przetwórczych.
Globalna wojna cenowa
Jednym z najsilniejszych trendów wyłaniających się z raportów jest międzynarodowa wojna cenowa na mrożone frytki. Indie i Chiny szybko zdobywają udziały w rynku w krajach takich jak Japonia i Tajlandia, oferując ceny nawet o 30% niższe niż dostawcy europejscy i amerykańscy. To powoduje spadek średnich cen importowych w Azji o 10–20%. Japonia jest tego doskonałym przykładem: chiński import wzrósł o 65% w ciągu roku, podczas gdy wolumeny belgijskie i holenderskie gwałtownie spadły.
Ta spirala spadkowa cen wywiera znaczną presję na tradycyjnych producentów, zwłaszcza w Europie, gdzie koszty energii i pracy są wysokie, co utrudnia odpowiedni spadek cen. Na niektórych rynkach amerykańscy dostawcy pozostają stosunkowo stabilni dzięki kontraktom z dużymi sieciami fast food, opartym na jakości, co czyni ich mniej wrażliwymi na ceny.
Wzrost na nowych rynkach
Globalne moce przetwórcze ziemniaków znacząco rosną dzięki dużym inwestycjom w Brazylii, Indiach, Egipcie, Chinach i na Bliskim Wschodzie. Tradycyjni producenci frytek, tacy jak Lamb Weston, McCain, Farm Frites, Agristo, Aviko i Simplot, również starają się to wykorzystać, rozszerzając działalność na regiony, gdzie siła robocza jest tańsza, grunty są bardziej dostępne, a logistyka mrożonek jest usprawniona. To z kolei tworzy szerszy krajobraz produkcyjny, a Europa i Ameryka Północna tracą swoją historyczną dominację.
Powstanie nowych rynków konsumenckich
Oprócz produkcji, konsumpcja zmienia się również geograficznie. Indie doświadczają ogromnego popytu wewnętrznego ze względu na młodą populację, urbanizację i kulturę przekąsek. Chiny obserwują wzrost konsumpcji dzięki sieciom fast food, sklepom typu convenience i trendom w mediach społecznościowych.
W Afryce, szczególnie w Egipcie i RPA, popyt dynamicznie rośnie pomimo wyzwań infrastrukturalnych. W USA i UE konsumpcja utrzymuje się na niezmiennie wysokim poziomie, ale nasycenie rynku hamuje dalszy wzrost wolumenu. Rozwój frytkownic beztłuszczowych na całym świecie doprowadził również do ponownego wzrostu zakupów mrożonych frytek w gospodarstwach domowych.
Polityka handlowa i wstrząsy logistyczne
W raportach podkreślono również, że orzeczenia WTO (takie jak kolumbijskie cła antydumpingowe) ponownie otwierają rynki dla frytek z UE. Z drugiej strony, koszty logistyki, ceny energii i ryzyko klimatyczne znacząco wpływają na konkurencyjność. Pojawiają się nowe przepływy handlowe, a kraje takie jak Egipt i Indie obsługują rynki tradycyjnie zdominowane przez Belgię lub Holandię.
Producenci z Europy i Ameryki Północnej reagują poprzez: produkcję premium (nacisk na jakość, specjalne powłoki, wysokiej jakości kawałki), inwestycje w efektywność, kontraktację i zarządzanie ryzykiem, bardziej zrównoważone opakowania oraz oszczędność energii. Jednak różne raporty wskazują, że strategie te są niewystarczające, aby w pełni zrównoważyć presję cenową na dużą skalę.