Oprócz nadprodukcji ziemniaków, słabnąca sprzedaż frytek tworzy bardzo złą sytuację rynkową. W obliczu niepokojów i rosnących kosztów na całym świecie, sektor ziemniaczany jest w niepewnej sytuacji. W tej analizie wymieniamy osiem kluczowych faktów wpływających na rynek. Czytaj dalej.
1. Sprzedaż globalna rośnie, ale Europa na tym nie korzysta.
W 2025 roku sprzedaż mrożonych frytek wzrosła po raz dziewiętnasty w ciągu dwudziestu lat, osiągając poziom 4,81 mln ton. Dotyczy to wolumenu sprzedaży poza „rynkami lokalnymi” eksporterów. W przypadku UE-4 i Polski dotyczy to zatem sprzedaży poza UE. Kraje te łącznie odpowiadają za 54% tego wolumenu. W 2024 roku było to 59%, a w 2023 roku – 62%. Ameryka Północna zdołała utrzymać stabilny udział w rynku, stanowiący około jednej piątej całkowitego światowego eksportu. Wzrost koncentruje się w sześciu krajach wschodzących.
2. Różnice między krajami europejskimi
Widoczne są wyraźne różnice między krajami w zakresie sprzedaży frytek. W 2025 roku Belgia eksportowała poza UE prawie o 15% mniej frytek, a Holandia o 6% mniej. Niemcy eksportowały o 13% mniej. Polska natomiast eksportowała frytki o 1,2% więcej, a Francja aż o 40%. Wynika to wyłącznie ze wzrostu mocy przetwórczych, większej ilości ziemniaków oraz większego importu i eksportu produktów z innych krajów europejskich do Francji.
3. Wzrost Chin i Indii
W 2025 roku Chiny wyeksportowały 378 000 ton frytek poza swoje rynki lokalne, głównie do Azji Południowo-Wschodniej. Dzięki temu w krótkim czasie stały się jednym z największych eksporterów, sprzedając na rynku globalnym więcej produktów niż Kanada (228 000 ton w 2025 roku). W 2025 roku wolumen eksportu wzrósł o 92%. Na drugim miejscu znalazły się Indie z 258 500 tonami, co stanowi wzrost o 50%. Z kolei Egipt odnotował spadek eksportu o kilka procent, ale nadal utrzymuje się na poziomie 262 600 ton.
4. Zależność od Bliskiego Wschodu
W czwartym kwartale 2025 roku kraje Bliskiego Wschodu zaimportowały 90 700 ton frytek. To o jedną piątą więcej niż w 2024 roku. Prawie połowa tego wolumenu pochodziła z Europy. W całym 2025 roku siedem najważniejszych krajów tego regionu zaimportowało ponad 338 000 ton frytek z Europy, co oznacza, że Bliski Wschód odpowiada za prawie jedną czwartą całkowitej sprzedaży europejskiej. Od początku wojny między USA, Izraelem i Iranem eksport praktycznie zamarł. Im dłużej trwa wojna, tym większy ma to wpływ na sprzedaż frytek.
5. Wyższe koszty transportu
Koszty paliwa i kontenerów gwałtownie rosną. Pod koniec marca koszty paliwa morskiego były o 64% wyższe niż pod koniec lutego, przed wybuchem wojny. Indeks Drewry World Container Index rośnie już czwarty tydzień z rzędu. Koszty gwałtownie wzrosły, szczególnie na trasach między Europą a Chinami, o 10%. Oczekuje się, że wzrosty te utrzymają się w nadchodzących tygodniach. Koszt ubezpieczenia ładunków wzrósł dwukrotnie.
6. Trasy transportowe stanowią wąskie gardło
Oprócz rosnących kosztów transportu, po raz kolejny staje się jasne, jak bardzo handel światowy jest uzależniony od ruchliwych szlaków żeglugowych, takich jak Cieśnina Ormuz i Kanał Sueski. Ze względu na zwiększone ryzyko, trzynaście firm żeglugowych, w tym największy na świecie przewoźnik MSC, zdecydowało się już unikać tych szlaków wodnych. Statki muszą opłynąć Przylądek Dobrej Nadziei, co wydłuża czas transportu średnio o dziesięć dni. Chociaż Kanał Sueski może być otwarty, coraz więcej statków unika go z powodu niedawnych ataków rebeliantów Huti.
7. Sprzedaż w UE rośnie
W 2025 roku kraje UE-4 + Polska wyeksportowały za granicę o 210 900 ton mniej frytek niż w 2024 roku. Przekłada się to na 383 450 ton „surowca ziemniaczanego”, którego przemysł przetwórczy teoretycznie potrzebował mniej. Z drugiej strony, eksport do innych państw członkowskich UE wzrósł w ubiegłym roku o 5,4% do ponad 3,4 miliona ton, co stanowi wzrost o 175 000 ton. Częściowo rekompensuje to spadek poza UE. Średni poziom cen za tonę spadł o 5%, ale nadal pozostaje bardzo wysoki. Za granicą średnia cena sprzedaży spadła o prawie 10%.
8. Nadprodukcja szkodliwa dla rozwoju rynku
Europejscy przetwórcy ziemniaków znacząco zwiększyli swoje moce produkcyjne w ciągu ostatnich pięciu lat, mając na uwadze rosnący z roku na rok popyt na frytki. Teraz, gdy Europa obserwuje powolną erozję swojego udziału w rynku, mamy do czynienia z nadwyżką mocy produkcyjnych. Eksperci twierdzą, że w rezultacie linie produkcyjne, a nawet całe fabryki, muszą być zamykane na krótsze lub dłuższe okresy. Produkcja ziemniaków konsumpcyjnych na poziomie 27,5 miliona ton w 2025 roku okazała się zbyt dużym obciążeniem dla fabryk. Zadaniem sektora jest wspólne znalezienie równowagi między produkcją i przetwórstwem z jednej strony, a sprzedażą z drugiej.
Wniosek: czyżby o włos?
Biorąc pod uwagę powyższe fakty, można śmiało powiedzieć, że sytuacja jest bliska. Każdy tydzień przedłużającej się wojny z Iranem to również zła wiadomość dla rynku frytek. Wiele zależy od polityki i od tego, czy kraje szybko zakończą wojnę. Europa nie może sobie pozwolić na utratę klientów w postaci państw Zatoki Perskiej. Do tego dochodzą stale rosnące koszty produkcji i transportu.
Oczywiste jest, że kraje UE-4 oraz Polska zmierzają w kierunku spadku powierzchni upraw. Znaczna redukcja leży w interesie wszystkich. Ostatni spadek powierzchni upraw miał miejsce w 2021 roku (-4,8%). W 2012 roku nastąpił spadek o 8,7%. Ostatni spadek powierzchni upraw o ponad 10% miał miejsce w latach 1997 i 1998. Ostatecznie decydujący głos ma plon z hektara. Wynoszący 42 tony z hektara, był szczególnie wysoki w 2025 roku. Jeśli średnia wyniesie 40 ton lub mniej, reszta może szybko wrócić na rynek w przyszłym sezonie.