W ostatnich latach holenderski przemysł sadzeniaków coraz bardziej koncentruje się na odmianach przeznaczonych do produkcji frytek. To właśnie w tym segmencie widoczna jest obecnie zmiana. Eksport poza UE-4 częściowo to rekompensuje. Jakie szanse i zagrożenia stoją przed sektorem sadzeniaków? Przeczytasz o ośmiu czynnikach wpływających na rynek sadzeniaków.
1. Eksport sadzeniaków ziemniaka w UE-4 charakteryzuje się dużą zmiennością.
Eksport sadzeniaków do pozostałych krajów UE-4 jest jak dotąd w tym sezonie znacznie niższy. Najnowsze dane z NAO (do 1 kwietnia 2026 r.) pokazują, że Belgia zakupiła o 7% mniej sadzeniaków, a Niemcy nawet o 38% mniej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Eksport do Francji pozostał praktycznie bez zmian. Jednak w porównaniu ze średnią pięcioletnią wolumeny są wyższe. Belgia zakupiła 67 286 ton, co stanowi wzrost o 2% w porównaniu ze średnią. Francja, z wynikiem 31 178 ton, to aż o 15,2% więcej. Również w tym przypadku Niemcy są wyjątkiem. Zakupione 34 753 tony to prawie o 40% mniej niż średnia pięcioletnia.
2. Cała Europa importuje mniej
Poza tymi krajami sąsiednimi eksport sadzeniaków również spadł. Hiszpania zakupiła w tym sezonie ponad o jedną czwartą mniej materiału wyjściowego z Holandii. Wolumen 35 932 ton jest o prawie 12% niższy niż średnia pięcioletnia. W przypadku Portugalii eksport jest niższy o 22%, a we Włoszech o 13%. Podobna sytuacja ma miejsce w innych głównych europejskich krajach docelowych, takich jak Grecja i Rumunia. Jest to zgodne z doniesieniami o znacznym zmniejszeniu się areału upraw w tym roku, szczególnie w Europie Południowej, w wyniku negatywnej sytuacji rynkowej.
3. Afryka jako pozytywny wyjątek
Kierunki afrykańskie stanowią pozytywny wyjątek od tej reguły. Do 1 kwietnia holenderskie firmy handlowe wyeksportowały do krajów afrykańskich o 9.586 ton więcej sadzeniaków ziemniaka. Stanowi to wzrost o 5,9% w porównaniu z poprzednim sezonem. Afryka zyskuje na znaczeniu dla firm handlowych, z eksportem o 9,1% wyższym niż średnia pięcioletnia.
4. Ceny wypłat wzrosły ponad dwukrotnie
Ceny kontraktowe ziemniaków do przetwórstwa osiągnęły w 2025 roku najwyższy poziom w historii. Wyniki firm handlujących sadzeniakami ziemniaków są nieco gorsze, ale również tam widoczny jest silny trend wzrostowy. Podobnie jak w przypadku ziemniaków jadalnych, jest to częściowo konsekwencją wzrostu popytu i kosztów. Agrico i HZPC odnotowały lepsze wyniki finansowe przez cztery kolejne lata. Chociaż część sadzeniaków ze zbiorów w 2025 roku nie mogła zostać sprzedana tym kanałem, perspektywy finansowe na obecny sezon pozostają dość dobre.
5. Wolny rynek jest znacznie niższy
Ceny na wolnym rynku dla Spunta, Agria i Bintje reagują niemal natychmiast na sytuację w sektorze ziemniaków. Najnowsza notowania dla Spunta klasy E 35/55 (tydzień 3) wyniosły 15,50 euro za 100 kilogramów. Notowania dla klas sortowania są publikowane sporadycznie. Klasa A 28/55 osiągnęła cenę 14,50 euro w tygodniu 5, w porównaniu z 92 euro w tym samym tygodniu rok wcześniej. Podobny obraz prezentuje Agria. Najnowsza notowania na poziomie 17,50 euro są o 47,50 euro niższe niż rok temu. Dla Bintje klasy A obecna cena 22,50 euro jest nawet o 57,50 euro niższa niż w tym samym tygodniu ubiegłego roku.
6. Znacznie więcej odmian ziemniaków do przetwórstwa
Praktycznie wszystkie główne odmiany ziemniaków przetwórczych wykazują wzrost w uprawie materiału wyjściowego w Holandii. W latach 2024 i 2025 firmy produkujące sadzeniaki ziemniaków znacznie zwiększyły areał upraw. Jest to szczególnie widoczne w przypadku odmian Fontane, Agria i Innovator. Fontane osiągnęła w zeszłym roku nawet 6.048 hektarów. To podwojenie w ciągu dziewięciu lat. Agria osiągnęła 3.316 hektarów, co również jest rekordem. Dziesięć lat temu wynosiła 1.870 hektarów. Innovator natomiast się skurczył. 2.215 hektarów to o 273 hektary mniej niż w szczytowym roku 2019.
7. Więcej materiału wyjściowego do własnego użytku
Według danych NAK, powierzchnia sadzeniaków ziemniaków na własny użytek również systematycznie rośnie. Znaczący skok był zauważalny w 2024 roku, kiedy występował niedobór sadzeniaków. Udział sadzeniaków ATR wyniósł w zeszłym roku 2.139 hektarów. Dziesięć lat temu było to 965 hektarów. Wzrost o 122%. Wraz z wprowadzeniem na rynek różnych ważnych odmian frytek, udział ten najprawdopodobniej będzie tylko wzrastał. W Belgii powierzchnia sadzeniaków ziemniaków wzrosła w zeszłym roku o 10% do 3.324 hektarów. Wielkość udziału sadzeniaków z hodowli rolnej (sadzeniaków na własny użytek) jest nieznana. Również on znacznie wzrósł w ostatnich latach.
8. Zróżnicowany obraz Europy
Kraje UE-4 od dawna dążą do zwiększenia samowystarczalności w zakresie swojego materiału wyjściowego. Niemcy odnotowały znaczny wzrost w ciągu ostatnich dwóch lat, ale we Francji sytuacja jest odwrotna. Tam uprawy osiągnęły pułap w 2022 roku. Również tam areał prawdopodobnie skieruje się w tym roku w innym kierunku.
Wnioski: presja na cenę i powierzchnię
Najwięksi producenci ziemniaków ogłosili, że w tym roku zmniejszają areał upraw odmian ziemniaków przeznaczonych do przetwórstwa. To właśnie w tym obszarze w ostatnich latach obserwowano znaczny wzrost. Obecna sytuacja rynkowa z pewnością ma wpływ na ceny sprzedaży, ale efekt ten jest częściowo łagodzony. Sadzeniaki w kategorii wielkościowej w dużej mierze znalazły rynek zbytu, choć w coraz mniejszym stopniu w obrębie UE-4. W szczególności Afryka zakupiła jak dotąd więcej tego produktu.
Podobnie jak producenci ziemniaków konsumpcyjnych, producenci sadzeniaków również borykają się z rosnącymi kosztami produkcji. Chociaż sektor pracochłonny odczuwa coraz większą ulgę dzięki pojawieniu się nowych technologii, wymaga to ogromnych inwestycji, które obecnie są opłacalne jedynie dla dużych firm. W ostatnich latach ceny sadzeniaków rosły wraz z poziomem kosztów, co stwarza wystarczające możliwości inwestycyjne. Sytuacja w latach 2025/26 i w najbliższej przyszłości pozostaje wysoce niepewna. Konkurencja na globalnym rynku eksportowym odgrywa mniejszą rolę. To przede wszystkim rozwój sytuacji w Europie (północnej) kieruje sektor w innym kierunku.