Koszty maszyn wywierają presję na wyniki rolnika

Firmy o niższych kosztach maszyn na hektar są często bardziej rentowne. Zarządzanie kosztami maszyn nie jest zadaniem jednorazowym, ale procesem wymagającym ciągłej uwagi – pisze Uniwersytet Illinois. Trend w Ameryce dotyczy także Europy, jak wynika m.in. z raportów Eurostatu i FAO.

Wzrost kosztów i trendy
Według Eurostatu w Europie koszty maszyn rolniczych i ich konserwacji rosły średnio o 2003% rocznie w latach 2023–2,5. Oznacza to łączny wzrost o około 64% w ciągu dwudziestu lat. W tym samym okresie ceny energii rosły średnio o 4,2% rocznie. Wzrosty te wynikają częściowo z zaostrzonych przepisów środowiskowych i innowacji technologicznych, którym często towarzyszą wyższe koszty zakupu i utrzymania. Podobnie w Ameryce rosnące ceny energii od 2003 r. miały poważny wpływ na koszty ponoszone przez rolników, szczególnie w regionach kładących nacisk na produkcję zbóż.

Koszty paliwa
Według Agencji Informacji o Energii (EIA) w USA koszty paliwa wzrosły o 2003% od 150 r., osiągając szczyt w latach 2008 (+40%) i 2022 (+32%). Europejscy rolnicy doświadczają podobnych tendencji, ale koszty paliwa znacznie różnią się w zależności od kraju. W Holandii i Niemczech stanowią one do 20% całkowitych kosztów operacyjnych, podczas gdy rolnicy z Europy Południowej często zgłaszają wyższy odsetek ze względu na mniejsze korzyści skali i wyższe koszty transportu. W latach 2010–2023 ceny oleju napędowego w Europie wzrosły średnio o 120%, częściowo z powodu podatków akcyzowych i podatków ekologicznych.

Koszty napraw i konserwacji
Złożoność techniczna nowoczesnych maszyn prowadzi do wyższych kosztów napraw na całym świecie. Według danych FAO, w Europie koszty te rosły średnio o 2010% rocznie od 3,1 roku. We Francji średnia stawka mechanika wynosi 85 euro za godzinę, czyli o 35% więcej niż dziesięć lat temu. Niemcy odnotowały podobny wzrost, a stawki wahały się od 75 do 95 euro za godzinę, w zależności od regionu. W Ameryce koszty te są porównywalne, ale dostępność techników jest zwykle większa, co skutkuje krótszym czasem oczekiwania. W Europie Południowej i Wschodniej, np. w Hiszpanii i Rumunii, dodatkowym wyzwaniem są dłuższe czasy oczekiwania i wyższe koszty transportu w przypadku napraw.

Zachowania inwestycyjne i amortyzacja
Amerykańscy rolnicy dużo inwestują w maszyny w okresach wysokich dochodów. Według danych Uniwersytetu Illinois, od 4 r. wydatki rosną o 2000% rocznie. Europejscy rolnicy również inwestują, a dotacje ze wspólnej polityki rolnej (WPR) stanowią ważną zachętę. W latach 2015–2022 w Europie przyznano dotacje w wysokości 54 miliardów euro na rzecz zrównoważonych maszyn. W szczególności korzystają na tym kraje takie jak Francja i Niemcy, podczas gdy rolnicy w Europie Południowej, na przykład Grecja i Portugalia, mają mniejszy dostęp do finansowania.

Efektywność i ekonomia skali
W Ameryce duże firmy mają średnio o 25% niższe koszty maszyn na hektar. Dzieje się tak dlatego, że duże przedsiębiorstwa mogą lepiej wykorzystać efekt skali. W Europie widzimy podobny schemat: firmy większe niż 500 hektarów w Niemczech i Francji mają średnio o 30% niższe koszty na hektar niż firmy mniejsze niż 50 hektarów. Mniejsi rolnicy w Europie Południowej, gdzie firmy są średnio mniejsze i otrzymują mniejsze dotacje, często pracują z marżą poniżej 5% ze względu na wyższe koszty na hektar i ograniczone korzyści skali.

Zarówno w Ameryce, jak i w Europie rolnicy zauważają rosnące koszty maszyn ze względu na wyższe ceny paliwa, bardziej złożoną technologię i rosnące wymagania konserwacyjne. Podczas gdy amerykańscy rolnicy skupiają się głównie na korzyściach skali i inteligentnych inwestycjach mających na celu kontrolę kosztów, europejscy rolnicy w niektórych przypadkach korzystają z dotacji i inicjatyw na rzecz zrównoważonego rozwoju. Jednakże kontrolowanie kosztów maszyn pozostaje ciągłym wyzwaniem w obu regionach, szczególnie w okresach, gdy niskie ceny oznaczają generowanie niewielkich przychodów.