Ziemniaki stanowią podstawowe pożywienie dla milionów ludzi na całym świecie. W ostatnich miesiącach ich ceny w niektórych krajach gwałtownie wzrosły. W Rosji cena ziemniaków wzrosła prawie dwukrotnie w ciągu roku, a Kazachstan również doświadcza bezprecedensowych zmian cen. Przyczyny są różne, począwszy od nieurodzaju, przez napięcia geopolityczne, aż po zmiany w handlu międzynarodowym.
W Rosji ceny ziemniaków wzrosły o 90,5% w ciągu roku. Według ostatnich doniesień, na ten rozwój sytuacji wpływa kilka czynników. Słabe zbiory spowodowane suszą i mrozem doprowadziły do zmniejszenia produkcji w najważniejszych obszarach rolniczych. Ponadto rolnicy muszą się liczyć z wyższymi kosztami paliwa, nawozów i siły roboczej. Zakłócenia logistyczne i wyższe koszty transportu utrudniają skuteczną dystrybucję ziemniaków na terenie kraju. Wszystkie te zmiany powodują wzrost cen.
Konsekwencje są odczuwalne zarówno dla konsumentów, jak i producentów. Ceny w supermarketach i na rynkach wzrosły drastycznie, przez co ziemniaki stały się mniej przystępne cenowo dla niektórych gospodarstw domowych.
Kazachstan podejmuje działania przeciwko rosnącym cenom
Nie tylko Rosja ucierpiała, ceny ziemniaków gwałtownie wzrosły również w Kazachstanie. Doprowadziło to do interwencji rządu w tym kraju. Podejmowane są działania mające na celu stabilizację cen i zapewnienie dostępności. Kazachstan nakłada limity cenowe na ziemniaki, aby zapobiec osiąganiu przez handlowców nadmiernych marż zysku. Jednocześnie rząd wspiera krajową produkcję w celu zmniejszenia uzależnienia od importu i nakłada ograniczenia eksportowe w celu lepszego zaopatrzenia rynku krajowego. Środki te pokazują, jak ważne są ziemniaki dla bezpieczeństwa żywnościowego w regionie. Kazachstan jest częściowo uzależniony od importu ziemniaków, wahania na rynku międzynarodowym mają bezpośrednie konsekwencje dla kraju.
Iran odgrywa również ważną rolę w gospodarce regionu. Napięcia geopolityczne, sankcje i zmiany szlaków handlowych mogą mieć wpływ na dostępność i cenę żywności. Ponieważ Iran prowadzi intensywną wymianę handlową z Rosją i Kazachstanem, zakłócenia w tym handlu mogą doprowadzić do niedoborów i dalszego wzrostu cen.
Rosnący popyt na produkty ziemniaczane i skrobię
Oprócz rosnących cen ziemniaków, rośnie popyt na produkty ziemniaczane, np. skrobię ziemniaczaną. W 2024 r. spodziewany jest wzrost importu, co wskazuje na to, że na światowym rynku żywności panuje niepewność. Wzrost popytu świadczy o zmianie na rynku, który poszukuje innych sposobów przetwarzania i wykorzystania ziemniaków.
Sankcje UE wobec Rosji po inwazji na Ukrainę są również wyraźnie widoczne w eksporcie mrożonych produktów ziemniaczanych.