Europejskie uprawy buraków będą musiały liczyć się ze znacznymi cięciami do 2026 r.

Po zakończeniu listopadowego kontraktu na brytyjskim rynku kontraktów terminowych Liffe, cena cukru na krótko wzrosła. Od tego czasu zaczęła ponownie spadać, osiągając najniższy poziom od czterech lat. Tona rafinowanego cukru białego kosztuje obecnie 362,84 euro za tonę, co stanowi spadek o 30% w porównaniu z rokiem ubiegłym. Producenci cukru spodziewają się, że europejski rynek cukru utrzyma się w niesprzyjającej sytuacji w przyszłym roku, co wymusi znaczną redukcję areału uprawy buraków cukrowych.

Rabat zbiorowy
Aby zachęcić plantatorów do produkcji mniejszej ilości buraków cukrowych, często stosuje się rabat procentowy, choć wiele europejskich fabryk nie podało jeszcze ostatecznego poziomu. Arno Huijsmans, dyrektor ds. rolnictwa w Royal Cosun, również odniósł się do tego wyboru podczas webinarium 8 grudnia. „Jako spółdzielnia mamy inny mechanizm zarządzania i zdecydowaliśmy się na rabat zbiorowy. Już w sierpniu obserwowaliśmy spadek cen cukru i wysoką produkcję w UE. Następnie, na podstawie danych, obniżono alokację”. Według Huijsmansa, decyzja Südzuckera o wprowadzeniu systemu premiowego w Niemczech wynika z faktu, że umowy z plantatorami na rok 2026 już tam obowiązywały, a przetwórca liczy na dobrowolność plantatorów.

Nawiasem mówiąc, niemiecki Südzucker nie jest jedynym przetwórcą buraków, który zawarł już porozumienia z plantatorami. Firma zrobiła to już w Polsce, podobnie jak konkurent Pfeifer & Langen. Dlatego (jeszcze) nie wdrożyli oni rabatu procentowego. Niektórzy stosują również roczne, nieistotne zamrożenie upraw. W Südzucker jest to jednak możliwe tylko przy dostawie maksymalnie 200 ton buraków. Poza Südzucker we Francji, tamtejsi przetwórcy nie ogłosili jeszcze żadnych rabatów.

Nie kurcz się dla Francji
Według Francka Sandera, prezesa francuskiej organizacji plantatorów buraków CGB, to przede wszystkim inne kraje europejskie muszą działać, a nie Francja. Powiedział to w wywiadzie dla francuskiej prasy rolniczej. W latach 2017 i 2018, po zniesieniu kwot cukrowych, areał zasiewów buraków we Francji i Niemczech osiągnął szczyt, tylko po to, by nadal spadać do 2024 roku. Było to spowodowane nie tylko rozczarowującymi cenami buraków, ale przede wszystkim wyższymi cenami zbóż i poważnymi problemami z plonami buraków cukrowych. Między 2017 a 2026 rokiem areał zasiewów buraków cukrowych we Francji zmniejszył się o 18%, co stanowi prawie 89 000 hektarów. W Niemczech spadek wyniósł tylko 6,4% (26 500 hektarów), a w Polsce areał wzrósł nawet o 12%, do 27 950 hektarów. Według Sandera jest to bezpośrednia konsekwencja wsparcia łączonego, które Polska nadal otrzymuje i które jest solą w oku zachodnioeuropejskich państw członkowskich. Powierzchnia upraw buraków w Holandii, Belgii i Anglii była stosunkowo stabilna w ciągu ostatnich dziesięciu lat, z lekką tendencją spadkową.

W tym roku w UE uprawianych będzie 1,49 mln hektarów buraków cukrowych, co stanowi spadek o 9% w porównaniu z rokiem ubiegłym. Niemniej jednak dobre plony w tym sezonie przekładają się na wzrost produkcji cukru. Najnowsze szacunki ISO dotyczące przemysłu cukrowniczego wskazują na globalną nadwyżkę produkcji cukru na poziomie 1,6 mln ton. W poprzednim sezonie deficyt wyniósł 2,9 mln ton.

Import rekordów
Oprócz znacznej produkcji krajowej, UE importuje również znaczną ilość cukru. Do 1 października rekordowe 622 000 ton zostało już zaimportowanych z krajów trzecich na sezon 2024/25, z czego 17% pochodziło z Wielkiej Brytanii, 16% z Ukrainy, a 14% z Mauritiusu. Europejskie rafinerie mogą importować cukier surowy bez cła, co stanowi solę w oku organizacji przetwórczych. Cukier ten generalnie nie spełnia europejskich wymogów, dlatego WVZ, między innymi, apeluje do Komisji Europejskiej o usunięcie tej luki na rynku europejskim. Specjalna procedura celna „uszlachetnianie czynne” doprowadziła już do importu 687 000 ton cukru surowego i 155 000 ton cukru białego w sezonie 2024/25, z czego 93% pochodziło z Brazylii. To znacznie więcej niż zaproponowano w Umowie Mercosur. W związku z tym kilka państw członkowskich apeluje o natychmiastowe wstrzymanie tego porozumienia.

Ochrona przed importem
Importowany cukier pozostaje gorącym tematem. Komisja Europejska będzie omawiać umowę handlową Mercosur, obejmującą cukier, między 15 a 18 grudnia. 8 grudnia Europejska Komisja Handlu i Przemysłu (INTA) zatwierdziła projekt ustawy mającej chronić europejski sektor rolny przed nieuczciwymi praktykami handlowymi ze strony Mercosur. 27 głosów było za, 8 przeciw, a 7 nie było głosów. Jeśli import z krajów Mercosur (Argentyny, Brazylii, Paragwaju i Urugwaju) zakłóci europejski sektor rolny, Komisja może tymczasowo uchylić złagodzone warunki handlowe. To właśnie brak ochrony w umowie handlowej budzi obawy wielu organizacji rolniczych. Jest to istotne nie tylko dla rynku cukru, ale także na przykład dla przemysłu mięsnego.

Sander jest zdecydowany w sprawie zbliżającego się porozumienia Mercosur: „Bez względu na ochronę, sprzeciwiamy się traktatowi, który będzie kosztował Europę 50.000 tys. hektarów ziemi buraczanej poprzez import 190.000 tys. ton cukru i 8,2 mln hektolitrów bioetanolu”.

Spadające ceny
Gorzką rzeczywistością dla plantatorów buraków są znacznie niższe ceny wypłat. We Francji oczekiwane ceny wynoszą od 30 do 35 euro za tonę, w zależności od przetwórcy, w porównaniu z 39,50 euro w zeszłym sezonie. Cristal Union ogłosił już wstępną cenę 32,53 euro za tonę. W tym roku zamknęło działalność dwóch kolejnych producentów cukru w ​​kraju: Ouvré Fils i Lesaffre, przejętego przez Cristal Union. W Anglii British Sugar obniżył przyszłoroczny kontrakt o 3,44 euro do 34,37 euro, co stanowi spadek o 9%. W Polsce ceny kontraktowe w przyszłym roku wahają się od 28 do 31,50 euro za tonę, bez uwzględnienia premii.

Cosun nadal oferuje ceny powyżej średniej w całej Europie. W sierpniu cena bazowa wzrosła do 37,50 euro za tonę. To od wyników spółdzielni zależy, czy uda się ją podnieść. Podobnie jak w przypadku innych przetwórców spółdzielczych, istnieją obawy związane z tym faktem, ponieważ ich wyniki finansowe są pod presją. W Cosun kluczowym czynnikiem jest fakt, że Aviko prawdopodobnie będzie miało w tym roku znacznie mniejszy wpływ na rynek ziemniaków i frytek. W całej Europie zmagający się Rolnicy borykają się z brakiem opłacalnych alternatyw. Nawet przy niższych cenach, uprawa buraków pozostaje popularna. Świadczy o tym również możliwość zamawiania nasion buraka w Cosun, co jest możliwe już dziś (9 grudnia). Portal został otwarty godzinę później niż zwykle (10:00), a zaledwie dwie godziny później większość nasion została już wyprzedana. Należy zauważyć, że dostępność niektórych odmian jest ograniczona.

Mycie przy otwartym kranie
Drastycznie zmniejszając areał upraw, europejscy przetwórcy mają nadzieję na przywrócenie stabilnego rynku w latach 2026 i 2027. To, czy to się faktycznie stanie, zależy częściowo od sezonu wegetacyjnego. Jeśli Komisja Europejska nie zajmie się problemem masowego importu cukru z krajów trzecich, które również borykają się z nadwyżkami produkcyjnymi, a ponadto mają znacznie niższe ceny swoich produktów, będzie to jak mycie podłogi z odkręconym kranem. Dlatego nie tylko plantatorzy i przetwórcy muszą podjąć działania, ale także politycy.