Udowodniono, że fusarium może występować na nasionach cebuli. Kluczowe pytanie brzmi, czy jego obecność powoduje również infekcję w uprawie; innymi słowy, czy transmisja przez nasiona jest możliwa? Do tej pory nigdy nie udało się tego przekonująco udowodnić. Firmy nasienne wskazują również, że nie ma dowodów na transmisję nasion przez fusarium, w przeciwieństwie na przykład do zgnilizny szyjki cebuli. Niemniej jednak debata trwa. W sektorze istnieje szerokie poparcie dla dalszych badań nad transmisją fusarium.
Program badawczy Uireka bada obecnie, czy może on odegrać rolę w dalszych badaniach, a jeśli tak, to jaką. Rozważane są dwa pytania, wyjaśnia przewodniczący Uireka, Gijsbrecht Gunter. „Na pierwsze pytanie, czy fusarium może występować na nasionach cebuli, już udzielono odpowiedzi i nie wymaga ono dalszych badań. Drugie pytanie dotyczy tego, czy fusarium może być przenoszone przez nasiona i w konsekwencji wywoływać choroby w uprawie”. Gunter ma na myśli tzw. transmisję, ale wciąż brakuje przekonujących dowodów na to, że fusarium jest przenoszone przez nasiona, mówi.
Główne obawy plantatorów cebuli
Grupa plantatorów z Flevoland wzięła sprawy w swoje ręce. Jednym z nich jest Pieter Beijen, rolnik z Zeewolde (Flevoland). Pod koniec 2025 roku zlecił on badanie nasion cebuli na obecność grzybów z rodzaju Fusarium. Test, przeprowadzony przez firmę Eurofins, polegał na analizie opartej na technikach posiewu, badającej obecność grzybów chorobotwórczych dla roślin i lęgniowców. Kolonie utworzone na płytkach z pożywką zostały następnie zebrane i poddane dalszej identyfikacji za pomocą multiskanowania DNA.
Beijen zlecił kilka analiz. Badania te wykazały obecność różnych grzybów na nasionach cebuli, w tym Fusarium spp., Fusarium lactis, Fusarium oxysporum, Fusarium solani, Penicillium spp. i Rhizoctonia solani.
Formularz analizy pokazuje, że Fusarium spp. to termin zbiorczy obejmujący zarówno gatunki szkodliwe, jak i mniej szkodliwe. Najbardziej znanym i najistotniejszym gatunkiem Fusarium w rolnictwie jest Fusarium oxysporum, który można dodatkowo podzielić na różne formy specjalne (specyfikacje). Odmianą znaną w uprawie cebuli jako przyczyna zgnilizny korzeni i cebul, która regularnie prowadzi do suchej zgnilizny podczas przechowywania, jest Fusarium oxysporum (f.sp. cepae).
Jednakże, na podstawie przeprowadzonych badań, można jedynie stwierdzić obecność Fusarium oxysporum; na podstawie tego testu nie można zidentyfikować konkretnego gatunku, f. sp. cepae. Trudno jest obecnie jednoznacznie stwierdzić tę kwestię, zgodnie z powszechnym konsensusem w branży. Według różnych organizacji doradczych, jest mało prawdopodobne, aby wykryty Fusarium oxysporum, bez dalszych badań, mógł zainfekować bulwę poprzez nasiono w sposób znany z Fusarium oxysporum (f. sp. cepae).
Organy doradcze wskazują, że obecność fusarium w nasionach może powodować problemy podczas wschodów, chociaż do tej pory nie przeprowadzono w tym zakresie żadnych ukierunkowanych badań.
André Boot, starszy specjalista ds. cebuli w firmie Hazera, nawiązuje do listu, który Uireka niedawno rozesłał na temat fusarium. Jednocześnie w branży krążą inne badania wskazujące na to, że cebula może być podatna na inne gatunki fusarium niż Fusarium oxysporum (f.sp. cepae). „Jednak te ustalenia nie są jeszcze szeroko poparte publicznie dostępnymi wynikami badań. O ile nam wiadomo, i jak wspomniano w stosownym liście Uireki, nigdzie na świecie nie przedstawiono przekonujących dowodów na to, że uszkodzenia upraw są bezpośrednim skutkiem fusarium wprowadzonego przez nasiona. Takie jest również oficjalne stanowisko Międzynarodowej Federacji Nasiennej” – mówi Boot. Podkreśla również, że fusarium jest grzybem glebowym.
Uireka rozważa badania nad transmisją Fusarium przez nasiona
Uireka prowadzi szeroko zakrojone badania nad fuzariozą w cebuli od ponad dziewięciu lat, w tym nad jej występowaniem w różnych rodzajach gleby. Badania nad transmisją nasion nie zostały jeszcze uwzględnione i są stosunkowo nowym tematem w tym sektorze, mówi Gunter. „Nie ma jeszcze konkretnych propozycji badawczych. Najpierw musimy zbadać strukturę naukową takich badań i sprawdzić, czy mieszczą się one w dostępnym budżecie”.
Ten budżet jest ograniczony i można go wydać tylko raz, wyjaśnia Gunter. „Decyzja polega zatem na tym, czy jest to kwestia strukturalna, obejmująca cały łańcuch, na którą Uireka musi przeznaczyć środki, czy też w pierwszej kolejności leży to w gestii innych podmiotów. Na przykład firm nasiennych, plantatorów lub innych instytucji badawczych”.
W tej dyskusji niedoceniany jest fakt, że grzyb Fusarium ma wiele roślin żywicielskich i może się nadal rozmnażać przy zbyt wąskim płodozmianie i rosnących problemach z chwastami. Jeśli Fusarium występuje również na nasionach cebuli, nie jest to główne źródło infekcji, ale może odgrywać rolę w dalszym rozwoju grzyba.