Wytwarzanie energii słonecznej oferuje przedsiębiorcom rolnym możliwości zwiększenia zysków. Możliwe są różne konstrukcje, a do opracowania projektu fotowoltaicznego konieczna jest dobra porada prawna. „Jeśli nie zamierzasz się rozwijać, zawrzyj z wyprzedzeniem jasne i konkretne umowy z wykonawcą projektu” – radzi prawniczka Sophie Dingenen.
Od paneli słonecznych na stosunkowo małym dachu po park fotowoltaiczny o powierzchni ponad 100 hektarów – energia słoneczna jest wytwarzana na każdą skalę, w tym w sektorze rolniczym. Kancelaria prawnicza Bird & Bird nadzoruje od A do Z rozwój projektów związanych z energią odnawialną. „Dotyczy to zarówno słońca, jak i wiatru” – mówi Sophie Dingenen. „Stosunek słońca do wiatru wynosi obecnie około 50-50. Kilka lat temu energia słoneczna miała jedynie 20% udziału, więc widoczna jest wyraźna zmiana.
Umowa intencyjna
Projekty, które nadzoruje Bird & Bird w sektorze rolniczym, dotyczą zarówno: projekty słońca na dachu jako realizacja parki słoneczne na ziemi. W obu przypadkach proces zawsze rozpoczyna się od wyłącznego porozumienia intencyjnego pomiędzy właścicielem dachu/gruntu a deweloperem”, mówi Dingenen. „W następnej fazie poszukiwań, często trwającej od 1 do 2 lat, sprawdzamy między innymi, czy dach lub grunt są odpowiednie pod względem technicznym (środowiskowo). Czy jest wystarczająco wytrzymały? Kto ponosi koszty przygotowania dachu lub działki pod budowę projektu fotowoltaicznego? Czy rolnik może wykonywać prace na swojej ziemi na tym etapie lub w momencie realizacji projektu? Tego typu sprawy należy rejestrować z wyprzedzeniem, aby wszystkie strony wiedziały, na czym stoją”.
Na tym etapie liczy się także uzyskanie SDE+(+), zezwoleń (jeśli są konieczne) oraz połączenia o wymaganej przepustowości. „Po ich uzyskaniu konieczne będzie zawarcie umowy zakupu, jeśli właściciel dachu/gruntu nie dokona zakupu energii samodzielnie” – dodaje Dingenen. „Sprawy ważne także dla banku, który odpowiada za finansowanie projektu. Projekt fotowoltaiczny będzie realizowany w specjalnie powołanej spółce projektowej, która nie ma solidnej pozycji bilansowej. Bank chce mieć wgląd w przyszłe strumienie dochodów projektu, aby spłacić finansowanie. Oznacza to także m.in., że bank będzie chciał sprawdzić, czy projekt fotowoltaiczny funkcjonuje optymalnie i jest rentowny.”
Ograniczone prawa
Według Dingenena istotną częścią projektu fotowoltaicznego jest tzw. ustanowienie ograniczonych praw. „Dotyczy to na przykład praw do budynków i dzierżawy. Dzięki temu własność paneli fotowoltaicznych nie przechodzi automatycznie na dach lub grunt, na którym są zlokalizowane. Ważne jest, aby można było oddzielić projekt fotowoltaiczny od gruntu lub budynków. Jeżeli Ty jako właściciel gruntu lub dachu nie załatwisz tego odpowiednio, deweloper nie będzie chciał z Tobą robić interesów. Ryzyko finansowe jest wtedy zbyt duże. Deweloper nie będzie chciał narażać się na ryzyko utraty własności po zainstalowaniu paneli słonecznych. Bank nie będzie także finansował spółki projektowej bez niezbędnych zabezpieczeń i ograniczonych praw.”
Do ustalenia ograniczonych praw potrzebny jest notariusz. W momencie ustalenia ograniczonych uprawnień ustalany jest także czas trwania projektu fotowoltaicznego. Jest to zwykle powiązane z czasem trwania dotacji SDE. „Podobnie jak w przypadku projektów wiatrowych, w przypadku projektów fotowoltaicznych jest to 16 lat. Można również wybrać dłuższy czas trwania, na przykład 25 lat, ale oznacza to, że wykonawca projektu będzie musiał w międzyczasie dokonać dodatkowych inwestycji, aby projekt fotowoltaiczny był opłacalny. Dodatkowy okres trzech lat nie uzasadniałby tych dodatkowych inwestycji. Czas trwania projektu jest również istotny przy ustalaniu podatku od przeniesienia własności. Kwota ta jest naliczana przez czas trwania ograniczonych praw i opłacana przez wykonawcę projektu.”
Uchwyć dobrze
Kiedy wszystkie sygnały zaświecą się na zielono i zostaną uzyskane pozwolenia, kontrakty i dotacje, można przystąpić do realizacji projektu fotowoltaicznego. W praktyce „wszystkie sygnały są zielone” dla rolnika oznacza przede wszystkim, że zawarł dobrą umowę z deweloperem. Dingenen: „Deweloper projektu w zasadzie zajmuje się wszystkim. Ważne jest jednak, aby powyższe kwestie zostały odpowiednio zarejestrowane. Również w przypadku wszelkich przepisów podatkowych, o które mogą ubiegać się rolnicy, takich jak podwójne wykorzystanie gruntów. A co się stanie, gdy zakończy się okres obowiązywania umowy? Czy należy usunąć panele słoneczne i przywrócić grunt lub dach do pierwotnego stanu? A może właściciel dachu lub gruntu przejmie instalację za symboliczną kwotę? Należy z wyprzedzeniem jasno uzgodnić tę kwestię i odpowiednio ją zarejestrować.”