Zbliża się koniec 2025 roku i wciąż nie wiadomo, jak będzie rozwijał się rynek nawozów po nowym roku. Rynek znajduje się pod presją z powodu niepewności związanej z Mechanizmem Dostosowania Granicznego z tytułu Węgla (CBAM). Dokładne wskaźniki emisji nie są jeszcze znane, co oznacza, że importerzy nie wiedzą jeszcze, ile uprawnień do emisji CO₂ muszą zakupić przed styczniem. Ta niepewność utrzymuje ceny na wysokim poziomie, pomimo stabilnych, a nawet spadających cen gazu.
Główne wnioski:
Współczynniki emisji, które określają liczbę uprawnień do emisji CO2 wymaganych do zakupu, nie są jeszcze znane. Ponadto nie jest obecnie jasne, czy liczby te będą ustalane dla poszczególnych krajów, czy też będzie obowiązywać jeden, jednolity standard. W rezultacie importerzy nie wiedzą jeszcze dokładnie, ile uprawnień do emisji CO2 muszą zakupić w styczniu za importowane nawozy. Ta niepewność trzyma rynek w niepewności i bezpośrednio przekłada się na wyższe ceny nawozów. Nawet przy stabilnych lub spadających cenach gazu, spadek cen nawozów w styczniu jest obecnie mało prawdopodobny.
W chwili obecnej nie ma możliwości skorzystania z opieki doraźnej
Istniejące lub niedawno dostarczone zapasy są dostępne, co oznacza, że popyt w styczniu może zostać zasadniczo zaspokojony. Jednak w okresie od lutego do kwietnia spodziewana jest mniejsza podaż, co może utrudnić planowanie logistyczne. Całkowity niedobór nigdy nie wystąpił, ale terminy dostaw mogą być problematyczne. Wszelkie problemy z dostawami nie wynikają z braku produkcji, ale z niepewności związanej z CBAM.
Perspektywy na I kw. 2026 r.
Pierwszy kwartał 2026 roku jest nieprzewidywalny. Dopóki ostateczne wskaźniki emisji CBAM pozostaną nieznane, importerzy zachowają ostrożność w kwestii nowych dostaw, a nowe obszary koncentracji azotu i fosforanów stwarzają niepewność dla rolników. Ceny pozostają wrażliwe na doniesienia z Brukseli, a presja logistyczna może wzrosnąć w lutym i marcu. Dopiero gdy rynek nawozów osiągnie jasność zarówno po stronie podaży, jak i popytu, będzie mógł wyjść z obecnej fazy wyczekiwania.
Dynamika międzynarodowa
Istotną rolę odgrywają również wydarzenia międzynarodowe. Ze względu na amerykańskie cła importowe na nawozy z większości krajów, z wyjątkiem Rosji, rosyjscy dostawcy znacznie wzmocnili swoją pozycję na rynku amerykańskim, przejmując około 35% amerykańskiego importu nawozów azotowych. Każde złagodzenie lub rewizja tych ceł mogłaby przywrócić konkurencję, a alternatywni dostawcy, tacy jak Algieria i Nigeria, zagroziliby pozycji Rosji. Tego rodzaju zmiany na arenie międzynarodowej mogą również pośrednio wpłynąć na dostępność i ceny w Europie.
Niepewność po stronie popytu
Oprócz CBAM, na popyt rynkowy wpływa również przejście z obszarów NV na nowe obszary priorytetowe. Począwszy od 2026 roku, stare obszary NV zostaną zastąpione mniejszymi, bardziej szczegółowymi obszarami priorytetowymi dla azotu, co w wielu przypadkach spowoduje obniżenie normy stosowania azotu o 10% lub 20%. Szacuje się, że nowe przepisy obejmą około 65 obszarów, w porównaniu z 26 obszarami NV wcześniej. Ogólny standard azotu nieznacznie wzrośnie dla północnych i zachodnich piasków. Dla piasków centralnych (Overijssel, Geldria i Utrecht) standard pozostanie praktycznie niezmieniony, natomiast dla południowych piasków i lessów standardy zostaną obniżone, szczególnie dla upraw wrażliwych na wymywanie. Jednocześnie zostaną wyznaczone obszary priorytetowe dla fosforanów, obejmujące mniej więcej taką samą liczbę lokalizacji. Środki te wejdą w życie dopiero w 2027 roku.