Jelle de With, rolnik zajmujący się uprawą roli w Zeijen, po raz pierwszy w tym roku uprawia jęczmień ozimy zamiast pszenicy ozimej. „Wczesne zbiory jęczmienia są dla nas korzystne, dzięki czemu możemy siać aksamitki na czas, aby zwalczać nicienie” — mówi De With, który uprawia odmianę jęczmienia ozimego LG Zorica. Odmianę o wysokim potencjale plonowania, również na lekkich glebach, takich jak w Drenthe.
W 2024 r. Maatschap De With przeprowadził się z Flevoland do Zeijen w Drenthe, na północny zachód od Assen. „Mój ojciec jest na emeryturze, a ja chciałem kontynuować uprawę roli w Drenthe” — mówi Jelle de With. „2025 r. to nasz drugi rok uprawy tutaj. Istnieje duża różnica w rodzaju gleby w porównaniu z polderem, gdzie uprawy zawsze dobrze rosną na glinie morskiej. Tutaj na piaszczystej glebie jest zupełnie inaczej”.
Wybór jęczmienia
De With celowo wybiera jęczmień ozimy zamiast pszenicy ozimej, ponieważ może zebrać jęczmień wcześniej. Płodozmian jest następujący: jęczmień ozimy - aksamitki - cebula lub tulipany - buraki cukrowe - ziemniaki sadzeniakowe - jęczmień ozimy. „Dzięki mądremu planowi upraw chcemy utrzymać nasze uprawy w jak najlepszym zdrowiu. Możemy zbierać jęczmień ozimy pod koniec czerwca lub na początku lipca, co oznacza, że możemy zasiać aksamitki na czas, aby zwalczyć nicienie powodujące uszkodzenia korzeni Pratylenchus penetrans. Zwalczanie tego nicienia jest bardzo ważne, ponieważ nicienie powodujące uszkodzenia korzeni mogą się silnie rozmnażać na piaszczystej glebie w naszym kolejnym plonie cebuli i mogą wtedy spowodować wiele szkód”, mówi De With. „I oczywiście chcemy temu zapobiec”. Aby skutecznie zwalczać aksamitki, ta uprawa musi znajdować się na polu przez co najmniej sto dni. „To działa tylko przy terminowym siewie, ponieważ aksamitki giną przy pierwszych nocnych przymrozkach. Siew aksamitek nie jest tani, więc chcesz, aby uprawa była udana. Wtedy masz pewność, że będą działać przeciwko nicieniom korzeniowym przez kilka lat, a to również jest korzystne dla plonów naszych sadzeniaków”.
Dodatkowa przestrzeń azotowa
Na początku listopada 2024 r. rolnik z Drenthe zasiał 11 hektarów jęczmienia ozimego odmiany LG Zorica. „Wybrałem tę odmianę za radą mojego doradcy ds. uprawy z Van Iperen” — mówi De With. Dwa lata temu Limagrain wprowadził odmianę Zorica, nową, odporną na wirusy żółknięcia odmianę o wysokim plonie. „W sezonie 2023/24 Zorica miała drugi najwyższy plon ze wszystkich testowanych odmian jęczmienia ozimego w badaniu odmian SPNA w Ebelsheerd, wynoszący 14,2 tony z hektara. Był on o 6% wyższy od średniej” — mówi Martijn van Overveld, kierownik ds. produktów rolnych w Limagrain. „A jęczmień ozimy jest bardziej odporny na suszę niż pszenica ozima. Na piaszczystej glebie jest to z pewnością zaleta”.
W marcu 2025 r. nawożono 150 kg siarki KAS, czyli standardowo 80 kg czystego azotu. „Na początku kwietnia zastosowano 20 metrów sześciennych obornika bydlęcego na hektar przy użyciu nawozu wleczonego wężem, aby lepiej krzewić jęczmień” — mówi De With, który widzi również zaletę w niższym zapotrzebowaniu na azot jęczmienia ozimego w porównaniu z pszenicą ozimą. „Jęczmień potrzebuje tylko 180 kg N, podczas gdy pszenicy trzeba dać od 220 do 245 kg N na hektar. Zapewnia to dodatkową przestrzeń azotową dla innych upraw”.
Zbieranie plonów samemu jest fajne
Plantator z Drenthe używał również skracacza łodyg lub regulatora wzrostu. „To zapewnia większy plon i mniejsze ryzyko wylegania. Opryskałem fungicydem tylko raz. W przypadku pszenicy ozimej jest to konieczne częściej. W przypadku jęczmienia oszczędzam na stosowaniu fungicydu”. Obecnie plony dobrze sobie radzą, z ładnymi pełnymi ziarnami. De With spodziewa się zatem dobrych plonów. Częściowo dzięki nawadnianiu raz w czasie suszy w drugim tygodniu maja, kiedy łodyga zaczynała się rozwijać. „Pod koniec czerwca lub na początku lipca będę zbierał jęczmień. Kupiłem w tym celu stary kombajn, ponieważ lubię sam zbierać plony. Naprawdę lubię tę pracę i dlatego zostałem rolnikiem”. De With nadal szuka nabywcy swojego jęczmienia paszowego. „Wolałbym dostarczyć jęczmień hodowcy bydła w naszej okolicy. Jęczmień paszowy jest dobrą paszą dla krów i dodaje się go do dawki paszowej wolniej niż pszenicę paszową. Myślę, że sprzedaż w krótkim łańcuchu jest najlepsza dla nas, ale także dla hodowcy bydła, który może dobrze wykorzystać dodatkowe „koncentraty” i słomę”.
Spełnienie obowiązku pozostałego plonu za pomocą jęczmienia ozimego
Jęczmień ozimy jest stosunkowo prostą i niezawodną uprawą, która wymaga mniej azotu i środków ochrony roślin niż pszenica ozima. Na glebach piaszczystych i lessowych wymagany jest międzyplon po uprawie kukurydzy i ziemniaków jadalnych. Jęczmień ozimy jest również idealną międzyplonem podczas zbioru tych upraw po 1 października, dzięki czemu plantatorzy spełniają obowiązek wynikający z planu działania dyrektywy azotanowej w celu zmniejszenia strat azotu do wód gruntowych i powierzchniowych. Jęczmień ozimy jest następnie liczony jako główna uprawa na tej działce w kolejnym roku kalendarzowym, dzięki czemu plantator jednocześnie spełnia obowiązek dotyczący pozostałej uprawy. Wybór odmian jęczmienia odpornych na wirusa żółknięcia jest ważny, ponieważ ogranicza to uszkodzenia upraw i zwiększa plony.