Sezon zbożowy 2024/25 nie przebiega zgodnie z oczekiwaniami wielu europejskich handlowców. Również w tym tygodniu dane Komisji Europejskiej dotyczące eksportu pszenicy nie wykazują oznak nadrabiania zaległości. Nieco ciszej, w Brukseli i Kijowie trwają gorączkowe rozmowy na temat nowej umowy handlowej z Ukrainą. Tymczasowe zwolnienia, które UE wprowadziła wkrótce po rosyjskiej inwazji, wygasają w tym tygodniu. Negocjacje w sprawie bardziej trwałego rozwiązania trwają już od ponad sześciu miesięcy, jak dotąd bez powodzenia.
Kontrakt na wrześniową pszenicę na Matif zamknął się wczoraj o 0,50 € niżej, przy 202 € za tonę. Na CBoT pszenica również zrobiła krok w tył, o 0,6% do 5.36 $ za buszel. Kukurydza zamknęła się o ćwierć centa wyżej, przy 4.38½ $ za buszel. Soja była nieco bardziej przekonująco na wzroście, o 0,7% do 10.40¾ $ za buszel.
Europejski eksport pszenicy nadal jest nieco niestabilny. Do 1 czerwca włącznie UE wyeksportowała 19,13 mln ton. W zeszłym sezonie licznik wyniósł 28,76 mln ton w tym samym okresie. Eksport jęczmienia również pozostaje w tyle za poprzednim sezonem, z eksportem wynoszącym 4,23 mln ton w tym sezonie w porównaniu do 5,60 mln ton w zeszłym sezonie. Więcej kukurydzy zostało zaimportowane przez UE. W obecnym sezonie zaimportowano do tej pory 18,20 mln ton kukurydzy w porównaniu do 17,00 mln ton w zeszłym sezonie.
Relacje handlowe między UE a Ukrainą z pewnością nie stają się bezpieczniejsze. Po rosyjskiej inwazji w 2022 r. UE zniosła znaczną część ceł importowych i kwot na produkty rolne z Ukrainy. Te tymczasowe ramy, znane również jako Autonomiczne Środki Handlowe (ATM), wygasają w czwartek 5 czerwca. Od końca 2024 r. UE i Ukraina negocjują trwalsze rozwiązanie dla relacji handlowych. Jak dotąd bez powodzenia. Kilka wschodnich państw członkowskich, w szczególności Polska, ma problemy z napływem produktów rolnych z Ukrainy. Napływ produktów ze wschodu wywiera presję na ceny dla ich własnych rolników, twierdzą te państwa członkowskie.
Dużo na szali
Ukraina stała się bardzo zależna od eksportu do UE. W 2021 r., przed rosyjską inwazją i przy wszystkich obowiązujących cłach importowych i kwotach, prawie 40% ukraińskiego eksportu trafiło do UE. W 2024 r. odsetek ten wzrośnie do prawie 60%. Według ukraińskich źródeł utrata tymczasowej mniej więcej wolnej strefy handlu z UE kosztowałaby 3 mld euro rocznie z tytułu przychodów z eksportu. Jednak według Ukrainy stawka jest wyższa. Wojna jest częściowo finansowana z przychodów z eksportu. A sektor rolny stanowi znacznie większą część gospodarki niż w UE. Jeden na pięciu Ukraińców pracuje w rolnictwie.
Według niektórych źródeł, aby zapobiec nagłemu zakłóceniu przepływów handlowych między Ukrainą a UE, europejscy dyplomaci i ambasadorzy pracują nad porozumieniem przejściowym. Powinno ono stanowić pomost między bankomatami a trwałym rozwiązaniem, a przede wszystkim powinno zyskać na czasie. Jednak szczegóły porozumienia przejściowego nie zostały jeszcze ogłoszone.
Ukraina spodziewa się, że nadchodzące zbiory zbóż będą o 10% mniejsze. Tak powiedział agencji Reuters minister rolnictwa Ukrainy Witalij Kowal. „Mamy przed sobą trudny sezon. Nienormalnie ciepła zima, najpierw bez deszczu, a potem długotrwałe deszcze opóźniły kampanię siewną w niektórych regionach o dwa tygodnie. Dlatego spodziewamy się mniejszych zbiorów” – powiedział agencji Reuters Kowal. „Najbardziej negatywna prognoza to minus 10%. Według prognoz zbiory zbóż są o 10% mniejsze, a zbiory roślin oleistych o 5%. To na pewno nie jest porażka, ale jeśli Bóg pozwoli, zbierzemy wszystko”.