Gwałtownie wyższe ceny gazu, z jakimi mieliśmy do czynienia od początku jesieni, dały pierwszy impuls do równie gwałtownie wyższej ceny nawozów. Wojna na Ukrainie nadaje temu nowy wymiar. Co to oznacza dla bieżącego sezonu i co ważniejsze: jak historycznie wysokie ceny wpłyną na następny sezon?
Od czasu rosyjskiego ataku szczególnie cena Kas wzrosła gwałtownie o 27% do poziomu 1.000 euro za tonę. Cena Kas utrzymuje się do tej pory na tym poziomie. Według źródeł problemy z niemożnością dostarczenia jak dotąd praktycznie nie istniały. Dzięki pewnej elastyczności zarówno ze strony dostawców, jak i hodowców, większość nawozów została dostarczona na czas do rozsiewu, chociaż powodowało to pewne bóle głowy.
Przeważająca część nawozu została dostarczona i zwykle spadek cen nawozów azotowych nastąpi pod koniec kwietnia i na początku maja. Według wtajemniczonych trudno przewidzieć, czy tak się stanie również w tym sezonie. Gaz ziemny jest zdecydowanie największą pozycją kosztową w produkcji nawozów azotowych, a sezonowy spadek np. w szklarni często zbiega się z ceną gazu z pewnym opóźnieniem. W marcu jednak cena gazu była na tak wysokim poziomie, że niektórzy producenci nawozów ograniczyli produkcję. W międzyczasie cena gazu ponownie spadła, ale pozostaje na niespotykanie wysokim poziomie.
Elastyczność ceny
Patrząc dalej w przyszły sezon, głównym pytaniem jest, czy stosunkowo wysokie ceny zbóż w wystarczającym stopniu rekompensują wzrost cen nawozów. W latach 2006-2018, według danych Banku Światowego i cen konsumpcyjnych nawozów WUR, wydaje się, że istnieje wyraźna zależność między ceną nawozów a ilością nawozu zużytą w UE. Podobny związek można również powiązać między notowaniem pszenicy na Matifie a użyciem nawozu. Te zmienne są pokazane obok siebie na poniższym wykresie. Najnowsze dane dotyczące zużycia nawozów na hektar pochodzą z 2018 r., a konsumencka cena nawozów WUR jest o kilka miesięcy opóźniona. Niedawny wzrost w kierunku 1.000 euro za tonę dla Kas, który wdrożyła większość dostawców, nie został jeszcze uwzględniony w tym przeglądzie.
Wykres pokazuje, że zarówno rynek zbóż, jak i nawozy są bardzo zaburzone. Szczyty i dołki z lat 2007, 2008 i 2009 są prawie nieistotne w porównaniu z wydarzeniami z ostatnich sześciu miesięcy. Nie da się przewidzieć, jak będzie się rozwijał rynek, ale możemy spróbować wyciągnąć paralele. W 2008 roku ceny pszenicy i nawozów były coraz bardziej zróżnicowane. Spowodowało to najpierw gwałtowny spadek zużycia nawozów, a następnie gwałtowną korektę cen nawozów. Należy jednak zauważyć, że w tym samym okresie cena gazu ziemnego również gwałtownie spadła.
Nawóz za drogi?
Porównanie obecnego rozwoju cen z 2008 r. jest błędne w jednym ważnym punkcie. W tym czasie notowania pszenicy już traciły, a cena sztuki nadal rosła. Obecnie rośnie zarówno pszenica, jak i nawozy, a luka tworzona przez ceny nawozów rośnie znacznie szybciej. Wielkim pytaniem, na które odpowiemy w najbliższej przyszłości, jest to, czy cena nawozów została zbyt mocno przesunięta, czy też pszenica jest zaniżona?
Zauważyliśmy już przedsmak tego, co może się stać z popytem na nawóz ze względu na wysokie ceny w tym sezonie. Popyt na nawóz organiczny w Holandii był w ostatnich tygodniach bezprecedensowy, a rolnicy z mniej korzystnie położonych części nie byli nawet w stanie zdobyć całego zamówionego nawozu. Takie doniesienia o zapotrzebowaniu na nawozy organiczne można znaleźć w większej liczbie obszarów w Europie. Również w Stanach Zjednoczonych źródła donoszą o zwiększonym zapotrzebowaniu na na przykład odchody kurze.