Dostarczone przez KWS
W okresie kwitnienia kukurydzy ważna jest odpowiednia wilgotność
Szkody wyrządzone przez suszę mogą być katastrofalne w uprawie kukurydzy. Zwłaszcza teraz, gdy rozpoczął się okres kwitnienia, stres suszy spowodowany dotkliwym brakiem wody stanowi realne zagrożenie. Można temu zapobiec, sprawdzając na czas wilgotność gleby i w razie potrzeby nawadniając ją.
Krótko mówiąc, stres suszy w trakcie i po kwitnieniu można rozpoznać po zbyt niskich plonach, zbyt małych i cienkich kolbach, niepełnym zapłodnieniu kolb, kolbach typu cob nose, kukurydzy bez kolby (rośliny jałowe), kolbach typu finger i/lub tworzeniu się głowni.
Bardziej szczegółowo, mogą wystąpić następujące objawy:
Odwodnienie w fazie strzelania
Jeżeli niedobór wilgoci wystąpił już w tzw. fazie wybijania liści w pędy (pomiędzy 6 liśćmi a wytworzeniem pióropusza), można to od razu rozpoznać po tym, że rośliny są zbyt niskie. Pośrednie części łodygi górnych warstw liści znajdują się zbyt blisko siebie. Zwłaszcza w porównaniu z tymi z młodszym wiekiem ostrza. Zahamowany wzrost jest bezpośrednią konsekwencją niewystarczającego ciśnienia turgorowego w komórkach macierzystych w fazie wydłużania się komórek. W fazie wydłużania się komórek, komórki w łodydze stają się coraz dłuższe, pod warunkiem, że jest w nich wystarczająca ilość wody. Palik pastwiskowy na zdjęciu służy jako punkt odniesienia dla długości plonu.
Z powodu suszy kwitnienie i tym samym zapłodnienie zostają przerwane, a kolba pozostaje nieobecna. Późniejsze opady deszczu sprawiają, że roślina nie obumrze, lecz pozostanie żywa. Jednakże duża ilość cukru, która się tworzy, nie może być magazynowana w kolbie w postaci skrobi, ponieważ jej brakuje. Zawartość cukru wzrasta, a chlorofil, czyli zielona barwa liści, przekształca się w antocyjany. Następnie roślina staje się czerwona.
Niedobór wilgoci w okresie kwitnienia
Kwitnienie następuje w krótkim okresie dwóch do trzech dni. Jeśli kwitnienie jest dotknięte ostrą suszą, jak w przypadku odmiany widocznej w tle na poniższym zdjęciu, przekłada się to na następujący typowy obraz: zapłodnienie następuje u podstawy kolby i na jej czubku; w środku kolba pozostaje niezapłodniona. Wysokie temperatury w okresie kwitnienia sprawiają, że pyłek staje się jałowy. Z drugiej strony, susza w okresie kwitnienia negatywnie wpływa także na wzrost chwostów. Jeśli nici kolbowe tych komórek jajowych nie wydostaną się z przysadek, komórki jajowe nie zostaną zapłodnione. Rezultatem są puste przestrzenie między ziarnami w tych miejscach kolby. Poroniona jaja stanowią doskonałe środowisko do rozwoju grzybów. Wraz z przesiąkającą wodą deszczową zarodniki grzybów przedostają się do nierozwiniętych komórek jajowych poprzez wiechy kolby.
W przypadku innej odmiany widocznej na pierwszym planie tego samego zdjęcia, która kwitnie później, niedobór wilgoci w okresie kwitnienia tej odmiany nie stanowił problemu i wytworzyły się dobre kolby. Data kwitnienia w połączeniu z obecnością lub brakiem wystarczającej ilości wilgoci w tym czasie może mieć decydujący wpływ na końcowy efekt.
Pełny zakres objawów suszy ilustruje poniższy wykres. Rośliny po lewej stronie obrazu charakteryzują się mniejszym zagęszczeniem roślin, lepszym zaopatrzeniem w wodę, co przekłada się na lepszy rozwój kolb. To wyraźnie pokazuje, jakie znaczenie dla rolnictwa ma zmniejszona gęstość siewu i sadzenia na glebach o zwiększonym ryzyku suszy. Mniej roślin na działce oznacza więcej wody na roślinę. Od piątej lub szóstej rośliny od lewej zaopatrzenie w wilgoć jest słabsze, co przekłada się na słabe nawożenie kolby (niskie zawiązanie ziaren). Dalej w rzędzie można zobaczyć dwie całkowicie sterylne rośliny (bez kolby).
Suche lata są latami pożarów. Niezapłodnione jajniki w kolbie stanowią doskonałe środowisko do rozwoju grzybów. Można to wyraźnie zobaczyć na przykładzie roślin po prawej stronie obrazu.
Jak wspomniano, niedobór wody w okresie kwitnienia może spowodować niepłodność głównego kolby. Jeśli woda pojawi się ponownie później, a roślina nie obumarła jeszcze, roślina zareaguje później, tworząc nowy kolb w kątach liści. Jednakże susza zaburza także cały metabolizm azotu, a tym samym normalny rozwój przyszłych organów, w tym przypadku szczątkowego wykształcania się kolby w kątach liści aż do węzła znajdującego się tuż nad powierzchnią gleby. Późne kwitnienie tych kolb następuje w okresie, gdy ziarna pyłku dawno przestały się formować. Wiech rośnie często przez długi czas i nie wysycha. Roślina nadal wytwarza kolby w coraz dolnych kątach liści, ponieważ poprzednie kolby nie zostały zapłodnione z powodu braku pyłku. Metabolizm rośliny osiąga szczyt w trybie ciągłej powtarzalności. Są to typowe objawy stresu suszy, a nie objawy specyficzne dla danej rasy.
W odpowiednim czasie sprawdź stan wilgotności gleby
Przed kwitnieniem ważne jest sprawdzenie poziomu wilgotności gleby poprzez wykopanie łopatą dołków w kilku miejscach działki, na głębokość sięgającą korzeni. Czy ziemia jest sucha lub istnieje ryzyko, że stanie się sucha i nie są prognozowane żadne znaczące opady deszczu? Nie czekaj, aż kukurydza zacznie wykazywać widoczne oznaki suszy, tylko podejmij działania nawadniające. Zwłaszcza, gdy istnieje ryzyko, że zostanie wydany zakaz nawadniania. Przed rozpoczęciem kwitnienia należy spryskać roślinę warstwą wody na głębokość 20–30 mm.
Co zrobić z suszoną kukurydzą?
Trudno jest udzielić najlepszej porady, co zrobić z suszoną kukurydzą. Decyzja zależy od nasilenia objawów opisanych powyżej. Wczesne ścinanie nie ma większego sensu. Zbiera się niewiele więcej niż włókno surowe i dopóki nie przewiduje się znaczących opadów, nie ma co liczyć na urodzaj ze względu na suchą glebę następnego zbioru. Lepiej obserwować uprawę przez kilka kolejnych tygodni i dopiero wtedy ocenić, czy powstały już kolby. Jeżeli tak się stanie, można czekać na dojrzewanie ziarna, pod warunkiem że liście znajdujące się nad kolbą mają wystarczającą ilość chlorofilu, a tym samym zdolność fotosyntezy do przekształcania cukrów w skrobię. Jeśli nie jest to możliwe i istnieje ryzyko, że uprawa przedwcześnie dojrzeje lub będzie zawierała za mało kolb albo nie będzie ich wcale, lepiej jest kontynuować zbiór. Niestety, należy się jednak liczyć z poważnymi stratami plonów i niższą wartością odżywczą zbieranych plonów.
Masz pytania dotyczące stanu swojej uprawy kukurydzy i wątpliwości co do stanu wilgotności gleby? Prosimy o kontakt z regionalnym doradcą KWS. Znajdziesz jego dane kontaktowe tutaj.
