„Nie ustalamy, jaka jest uczciwa cena mleka”

Organizacja dostawców Poziom, która poczuła się wysłuchana po pierwszym orzeczeniu, była rozczarowana po drugim orzeczeniu. Dla jej członków i wielu innych mleczarzy nie jest jasne, co się teraz poprawiło, ponieważ czy oni lub inni dostawcy przetwórcy musieli się zgodzić na nowy system, czy nie, a jeśli tak, to w jaki sposób? Nie zostało to naprawdę jasno zakomunikowane. I czy nowy system cen mleka można teraz nazwać sprawiedliwym?

ACM jest przygotowane, aby wyjaśnić, jak działa, ocenia skargi rolników i co jest dla niego ważne. Ruby Dallyn z Departamentu Konkurencji i odpowiedzialna za nadzór nad Wet OHP chce najpierw wyjaśnić, czego można oczekiwać od ACM. „Wielu rolników jest bardziej zależnych od swojego nabywcy niż nabywca od pojedynczego rolnika. To zawsze powoduje nierównowagę w relacji. Celem prawa jest ochrona rolników przed nieuczciwymi praktykami handlowymi większych nabywców. Prawo nie obowiązuje od bardzo dawna, a my już podjęliśmy pierwsze decyzje. Prawo OHP ma niestety nieco mylącą nazwę, ale nie ustalamy, co jest nieuczciwe. Nie wyrażamy osądu etycznego, ale przeprowadzamy ocenę biznesową na podstawie prawa. Sprawdzamy, czy jest ono prawidłowo stosowane”.

Na podstawie jakich punktów ocenia Pan umowy pomiędzy dostawcami i przetwórcami, jeśli okażą się nieuczciwe?
„Testujemy umowy pod kątem zgodności z prawem. Sprawdzamy, czy są prawidłowo stosowane. Prawo zabrania kupującym określonych praktyk handlowych. Pomyślmy o jednostronnej zmianie warunków dostawy, płaceniu zbyt późno i anulowaniu w krótkim terminie. Uważamy, że przejrzystość w umowach jest ważna, w tym sensie, że dla wszystkich zaangażowanych stron jest jasne, na czym polega stosunek umowny i że na przykład podmiot przetwarzający nie dokonuje potrąceń z tytułu spraw niezwiązanych ze sprzedażą produktu. Dlatego w umowie należy stosować obiektywne kryteria. Ponadto ważne jest porozumienie z warunkami umowy, na przykład ceną lub systemem cenowym. Sposób, w jaki to się odbywa, jest dowolny i może się zdarzyć, że wszyscy dostawcy wyrażą na to zgodę osobno, może to również nastąpić za pośrednictwem ich przedstawiciela, pod warunkiem, że wszyscy są świadomi umowy i wyrażają na to zgodę.

Czy protest dostawców przeciwko nowemu systemowi kontraktowemu przetwórcy nie jest też porozumieniem?
"Chodzi o to, że przetwórcy nie narzucają po prostu ceny jednostronnie i że dostawcy mają możliwość wyrażenia zgody lub nie. Cicha zgoda jest również w porządku”.

Czy zasady, których używasz, dotyczą tylko prywatnych firm, czy również spółdzielni? Te ostatnie są już formalnie w rękach rolników. Można by pomyśleć, że powinny automatycznie dobrze sobie radzić.
„W przypadku spółdzielni jest to bardziej skomplikowane, ponieważ spółdzielnia należy do członków. Ale rolnicy mogą skontaktować się z ACM, jeśli uważają, że doszło do naruszenia, wtedy możemy sprawdzić, czy ustawa Agricultural OHP oferuje rozwiązanie”.

Prawo stanowi, że rolnik nie może być skonfrontowany z jednostronnie ustaloną ceną mleka lub innego produktu, od którego jest silnie zależny pod względem dochodów. Jakie są zatem opcje?
„Uzgodnienie stałej ceny to jedna z opcji. To jest w zasadzie najłatwiejsze, ale nie zawsze działa. Inną opcją jest zawarcie umowy w sprawie systemu cen mleka (ACM zgodziło się na to w przypadku Lactalis), trzecią opcją jest okresowe negocjowanie ceny”.

Mówiąc praktycznie, wybór systemu cen mleka wydaje się najbardziej atrakcyjny dla wszystkich, ponieważ uzgodnienie stałej ceny na niestabilnym rynku i gospodarce, która nieustannie radzi sobie ze wszelkiego rodzaju zmianami, nie wydaje się łatwe do osiągnięcia. Negocjowanie w kółko to również coś, czego wielu nie chce. Co więcej, można powiedzieć, że dzięki nowej umowie między Lactalis Leerdammer a dostawcami istnieje teraz format, który inni mogą łatwo skopiować...
„To nie jest takie proste, słyszymy z rynku. Wymaga to sporo, aby ustanowić i utrzymać system cen mleka, na który strony muszą się zgodzić. Nie postrzegamy tego jako formatu, ale raczej jako ramy, z którymi system cen musi być zgodny w ramach prawa OHP. W ramach tych ram istnieją różne możliwości. To sami przetwórcy muszą zawierać umowy ze swoimi dostawcami w ramach tych ram”.

Daje to przetwórcy największą elastyczność, powiedziałbyś. System może również uwzględniać nieoczekiwane zyski lub niepowodzenia. Co robi ACM, jeśli przetwórca wycofuje się z umów zawartych w sprawie systemu cen mleka? Na przykład dlatego, że firma miała zły rok, a następnie puka do drzwi ACM z rocznymi sprawozdaniami w ręku. Czy może wtedy odzyskać pieniądze (za mleko)? 
„Szczegóły umów między dostawcami i przetwórcami są poufne, ale to, co jest możliwe, a co nie, zależy od umów. Możemy o tym powiedzieć tylko w indywidualnych przypadkach. Jeśli przetwórcy i dostawcy chcą uwzględnić nieoczekiwane zyski i niepowodzenia, mogą się na to zgodzić między sobą. Nie ma również bezpośredniego związku między zawartymi umowami a rocznymi sprawozdaniami finansowymi firmy. Jednak wyniki biznesowe mogą mieć wpływ na zapłaconą cenę”.

Kto monitoruje, czy firmy przestrzegają umów, które zostały zawarte, i co się dzieje, jeśli firmy popełniają błąd. Czy rolnik ma wtedy swobodę dokonania innego wyboru bez dalszych zobowiązań?
„ACM działa w ramach procesu prawa administracyjnego. Jeśli stwierdzimy naruszenie przez podmiot przetwarzający, nie oznacza to automatycznie, że dostawcy, na przykład, nie mają już okresu wypowiedzenia lub nie muszą płacić opłaty za rozwiązanie umowy. To nie zależy od nas i mieści się w zakresie prawa prywatnego. Możemy karać lub wydawać polecenia i zawsze jesteśmy otwarci na sygnały z sektora, jeśli sprawy nie idą dobrze. Prowadzimy również ciągłe rozmowy z przedsiębiorcami, przeprowadzamy ankiety i monitorujemy rozwój sytuacji, ale nie możemy sami mieć wszystkiego na oku”.

Po zatwierdzeniu nowego systemu cen mleka Lactalis, rolnicy z LVLC, a także inni dostawcy byli rozczarowani, ponieważ ich zdaniem ACM zrobiło bardzo mało. Czy powstały błędne oczekiwania wobec Ciebie?
„Trudno nam to powiedzieć. Prawo jest wciąż dość nowe i musi się jeszcze częściowo sprawdzić, ale naszymi decyzjami mamy nadzieję wysłać sygnał zarówno rolnikom, jak i społeczności biznesowej, że jesteśmy przeciwni jednostronnym ustalaniu cen, że chcemy wzmocnić pozycję rolnika w łańcuchu i że chcemy usunąć ostre krawędzie z zachowań, z którymi muszą się mierzyć”.

„Jesteśmy nie tylko dla rolnika, ale także dla ogniw dalej w łańcuchu. Przetwórcy mogą znów stanąć w obliczu nierównych umów ze swoimi nabywcami, którym dostarczają. Tam również może być trudno”.

Osoby składające skargi mogą również spotkać się z surowymi represjami, jak wiadomo. Na przykład ze strony grup zakupowych sprzedawców detalicznych.
„Zdajemy sobie sprawę, że zgłoszenie może zaszkodzić relacji między dostawcą a klientem. W takich sytuacjach ACM ma również jednostkę wywiadowczą, w której firmy mogą składać skargi anonimowo i w sposób chroniony. W takim przypadku skarga może zostać rozpatrzona z mniej szczegółowymi informacjami, ale nadal można podjąć środki zaradcze. Naprawdę chcemy być otwarci na przedsiębiorców i firmy, które znajdują się w nierównej pozycji”.

Oprócz ACM, komisja ds. sporów OHP z Wet OHP. Jak powinna wyglądać różnica między nimi?
„Procedury w Komisji ds. Sporów i ACM są oddzielne. ACM działa w obszarze prawa administracyjnego, Komisja ds. Sporów w obszarze prawa prywatnego. Komisja ds. Sporów naprawdę stara się rozwiązać indywidualny spór między rolnikiem a jego nabywcą, bardziej jak sędzia. Podejmuje wiążącą decyzję i może przyznać odszkodowanie”.

Czy istnieje wzajemna koordynacja lub kontakt? Fragmenty orzeczeń Komisji ds. Sporów czasami wydają się być kopiowane bezpośrednio od Ciebie.
„ACM i Komisja ds. Sporów prowadzą niezależne badania. Nie ma żadnej koordynacji ani niczego takiego. Jednak obaj jesteśmy zainteresowani tym samym prawodawstwem. Możliwe, że czasami osiąga się tę samą wizję, ale nie koordynujemy działań”.