Przetwarzanie wtyczek kosztuje pieniądze i pomaga w podniesieniu ceny mleka

Najczęściej spotykanym wyjaśnieniem jest niewystarczająca moc przetwórcza, ale to tylko część odpowiedzi. Moc przetwórcza jest szczególnie ograniczona w Europie Zachodniej i Północno-Zachodniej. Po raz pierwszy od lat ponownie obserwuje się duży popyt na mleko w proszku z Europy. Jest to związane z kursami walutowymi, polityką handlową, logistyką i dostępem do rynku.

Europa znów konkurencyjna
Europa ma wiatr w żaglach, po części dlatego, że UE jest w tym roku najbardziej konkurencyjna na światowym rynku, szczególnie w segmencie odtłuszczonego mleka w proszku. Eksport może odbywać się z pełną wydajnością.

Z serem sytuacja jest nieco inna, ale produkcja i sprzedaż również tutaj idą pełną parą. Gouda (zawijana) i mozzarella radzą sobie lepiej niż cheddar. Produkcja jest w pełni wykorzystana. Tymczasem rynek serwatki (w proszku) również dynamicznie rośnie, co pokazują wskaźniki DCA Market Intelligence. 

Proch mniej opłacalny, wieże zniknęły
Problem polega na tym, gdzie można wysuszyć cały ten płynny nabiał? W ostatnich latach produkcja mleka w proszku stała się mniej opłacalna, a wiele wież suszarniczych zostało wyłączonych z eksploatacji lub zburzonych. Suszarnie borykały się również z problemami z powodu wysokich cen energii po rosyjskiej inwazji na Ukrainę i późniejszym embargu energetycznym. Wojna z Iranem teraz powoduje powtórkę, ale to nie jest sedno sprawy.

W każdym razie, wydajność suszenia gwałtownie spadła w Holandii i krajach sąsiednich. W ostatnich latach FrieslandCampina zamknęła lub zbyła wieże proszkowe w sześciu lokalizacjach (w tym w Milcobel). Nie jest to jedyny przetwórca, który to zrobił. Zaczyna to mieć konsekwencje, zwłaszcza teraz, gdy podaż mleka jest niespodziewanie wysoka od drugiej połowy 2025 roku, a jednocześnie zmieniła się sytuacja sprzedażowa.

Suszenie lub fermentacja
Od miesięcy w UE utrzymuje się znaczna nadwyżka mleka, z której nie da się w pełni wykorzystać. Znaczna część surowego mleka i płynnych produktów mlecznych jest skupowana i sprzedawana po niskich cenach. Czasami trafia ono nawet do biogazowni, gdzie produkuje się biogaz.

W niektórych przypadkach, na przykład w przypadku wysokiej jakości białek serwatkowych, strony mogą to zrekompensować, ale nawet wtedy tracimy na wartości. Jednak ograniczone możliwości przetwórcze mają również swoje wady.

Niedoceniany
Ze względu na ograniczone możliwości suszenia, różne produkty płynne osiągają niższe ceny niż w poprzednich latach. Dotyczy to głównie mleka surowego i koncentratu mleka odtłuszczonego. Zazwyczaj cena spot mleka surowego oscyluje wokół średniej ceny sprzedaży, ale teraz jest znacznie niższa. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku koncentratu mleka odtłuszczonego. W ubiegłym roku cena była o 700–800 euro wyższa za tonę (suchej masy) niż obecnie, podczas gdy odtłuszczone mleko w proszku osiągało wówczas porównywalnie niższą cenę.

Serwatka również stwarza problemy w przetwórstwie, ale objawiają się one inaczej. Część serwatki serowej jest kupowana po stosunkowo wysokich cenach w celu przetworzenia na wysokiej jakości proszki serwatkowe (WPC80, WPI). Jednak suszenie koncentratu serwatkowego do standardowego proszku serwatkowego staje się coraz rzadsze. Koncentrat mleka odtłuszczonego ma priorytet w suszarniach wieżowych, ponieważ marża w tym przypadku może sięgać 1.500–2.000 euro za tonę. Standardowy proszek serwatkowy nie może się z tym równać. Ponadto, bardziej atrakcyjne jest uszlachetnienie koncentratu serwatkowego do WPC80. Jednak nie wszystkie firmy mleczarskie są w stanie to zrobić.

Trzeci strumień składa się z permeatu serwatkowego i laktozy. Rosnąca część pierwszego produktu pozostaje jako strumień resztkowy podczas produkcji wysokiej jakości WPC. Cena suszonej laktozy jest obecnie stosunkowo wysoka (ponad 1.400 euro za tonę), ale w konkurencji o wydajność suszenia permeat serwatkowy również przegrywa z koncentratem mleka odtłuszczonego.

Plan inwestycyjny?
Wadą tego nieoptymalnego przetwarzania jest zahamowanie produkcji proszku. W rezultacie proszek jest deficytowy, a ceny wysokie. Wydaje się to atrakcyjnym scenariuszem inwestycyjnym, ale czas trwania obecnej sytuacji jest niepewny. Nikt nie wie, jak długo utrzyma się połączenie wysokiej podaży mleka, ograniczonych mocy przetwórczych i silnej pozycji eksportowej.

Każdy, kto inwestuje teraz w nową wieżę suszarniczą, naraża się na ryzyko, że nie będzie ona działać, dopóki rynek się nie odwróci. W przypadku wysokiej jakości proszków serwatkowych sytuacja może być inna. Różne firmy spodziewają się, że popyt w tym obszarze utrzyma się dłużej i już rozpoczęły inwestycje.