Wyższe stopy procentowe i inflacja nie poprawiają sytuacji

Nie wygląda dobrze. Inflacja jest podsycana przez wojnę, Fed i Bank Anglii podnoszą stopy procentowe, dynamika wzrostu spada w strefie euro, USA i Chinach, a bojkot ropy będzie poważnym wyzwaniem dla Europy. To też denerwuje Putina, ale może sprzedać swoją ropę gdzie indziej. 

Wojna na Ukrainie nadała nowy impuls cenom wielu towarów. Właśnie wyciągnąłem kilka danych z Trading Economics (czwartkowe popołudnie). Jeśli sam się przyjrzysz, te ceny na pewno będą inne, jest to zmienne, ale liczy się pomysł.

Źródło: Ekonomia handlowa

Być może najlepiej jest czytać tabelę w ten sposób, że zmiana cen za 1 rok jest obecnie w dużej mierze uwzględniona w inflacji, podczas gdy wzrost cen z ostatniego miesiąca mógł jeszcze nie osiągnąć (w pełni) poziomu konsumenckiego. Więc jeszcze wiele przed nami.

Przesłanie tego przeglądu jest jednoznaczne.

1. Ceny energii wzrosły gwałtownie w ciągu ostatniego miesiąca, a także bardzo gwałtownie w porównaniu do roku poprzedniego.
2. Ceny gazu już gwałtownie wzrosły w Europie, ale ostatnio ceny gazu w Ameryce również gwałtownie wzrosły.
3. Ceny żywności również znacznie wzrosły, zarówno w ujęciu miesięcznym, jak i na przestrzeni 12 miesięcy, ale w mniejszym stopniu niż ceny energii.
4. Ceny metali rzeczywiście ostatnio spadły. Sugeruje to, że światowa gospodarka słabnie. To nie wróży dobrze.
5. Baterie do samochodów elektrycznych na razie nie będą tańsze, biorąc pod uwagę fakt, że lit jest ponad czterokrotnie droższy niż rok temu.
6. Osoby jedzące mięso są tańsze niż wegetarianie, chyba że jesz tylko kukurydzę.
7. Dotyczy to głównie chrześcijan, a nie Żydów czy muzułmanów, ponieważ szczególnie wieprzowina stała się tańsza.

Fed podwyższa stopy procentowe o 0,5%, Bank Anglii o 0,25%
W tym tygodniu zarówno Rezerwa Federalna Stanów Zjednoczonych, jak i Bank Anglii podniosły stopy procentowe. Dla Banku Anglii była to czwarta podwyżka stóp procentowych z rzędu. Trzech z 9 członków komisji politycznej wolałoby podwyżkę o 0,5%. Dla Fed była to druga podwyżka stóp z rzędu i prezes Powell powiedział, że stopy procentowe również zostaną podniesione o 0,5% na kolejnych posiedzeniach, prawdopodobnie dwóch. Następnie stopy procentowe będą prawdopodobnie nadal rosły, choć być może w mniejszych krokach. Zobaczymy.

Powell wielokrotnie wypowiadał się na temat napięć na amerykańskim rynku pracy. Słusznie. Z tak zwanego raportu JOLTS (Job Openings and Labour Rotover Survey) wynika, że ​​w marcu otwartych było aż 11,5 mln wolnych stanowisk pracy. W tym miesiącu bezrobotnych było „tylko” nieco mniej niż 6 milionów. Nigdy wcześniej na jednego bezrobotnego nie przypadało 1,9 wakatów. Nigdy wcześniej liczba wakatów nie stanowiła 7,2% istniejącego zatrudnienia. Rynek pracy jest niezwykle ciasny.

W czasie pandemii wielu Amerykanów opuściło rynek pracy, co stanowi nieprzewidziany szok dla gospodarki. Decydenci mają nadzieję, że wiele osób powróci. Proces ten trwa, choć rozczarowująco powolny. W czasie pandemii frekwencja spadła gwałtownie z ponad 63% do ponad 60%. Obecnie wróciliśmy do poziomu ponad 62%. Zacieśnienie rynku pracy powoduje przyspieszenie wzrostu płac, co podtrzymuje proces inflacji.

Gospodarka USA silna, ale traci dynamikę
Podczas konferencji prasowej szef Fed Powell został zapytany, czy amerykańska gospodarka może bez szwanku przetrwać podwyżki stóp procentowych. Zamiarem było podniesienie stóp procentowych przez Fed, co umożliwiłoby kontrolę inflacji bez wchodzenia gospodarki w recesję. Powell powiedział, że istnieje duża szansa, że ​​Fed zastosuje tę sztuczkę (parafrazuję). Argumentował to wskazując, że amerykańska gospodarka ma się obecnie bardzo dobrze. Chociaż PKB skurczył się w pierwszym kwartale, daje to bardzo niekorzystny obraz, ponieważ spadek był spowodowany głównie wyczerpywaniem się zapasów. Mamy nadzieję, że Powell ma rację. W każdym razie wiele wskaźników na razie jest nadal zielonych. Nie zmienia to faktu, że słabnie także podstawowa dynamika wzrostu. Według wiodącego miernika ISM na przykład zaufanie przedsiębiorców do sektora produkcyjnego spadło z 57,1 w marcu do 55,4 w kwietniu. To znacznie powyżej 50, czyli linii podziału między wzrostem a spadkiem, ale szczyt w tym szeregu jest za nami ponad rok.

Nie zapomnij o chińskich blokadach
Dynamika wzrostu w pozostałych częściach świata z pewnością nie ulega poprawie. Teraz, gdy odzyskaliśmy wolność, łatwo zapomnieć, że duża część Chin nadal jest zamknięta, co ma poważne konsekwencje dla chińskiej gospodarki. Według benchmarku banku centralnego w kwietniu zaufanie przedsiębiorców znacznie spadło, zarówno w sektorze przetwórstwa przemysłowego, jak i usług. Obydwa sektory osiągnęły najniższy poziom od początku pandemii.

Cheung Kong Graduate School of Business (CKGSB) co miesiąc przeprowadza ankietę wśród absolwentów, aby zmierzyć zaufanie wśród tej grupy. Śledzę wyniki tej ankiety od lat i na razie obraz nie jest zbyt pozytywny. Nieuniknione jest, że chińskie blokady dotkną także nas w postaci dalszych zakłóceń logistycznych, narastających problemów z dostawami itp. Nie pomoże to w krótkiej perspektywie inflacji w krajach naszego typu.

Tempo wzrostu w Europie również maleje
Tempo wzrostu maleje także w Europie. Wskaźnik wyprzedzający Komisji Europejskiej „Nastroje gospodarcze” spadł z 106,7 w marcu do 105,0 w kwietniu. Oznacza to, że wskaźnik ten w dalszym ciągu znajduje się o 5 punktów powyżej średniej długoterminowej, choć w ostatnich miesiącach spadek był znaczący.

W Niemczech zamówienia w przemyśle spadły w marcu o 4,7% w ujęciu miesięcznym. W lutym spadły one również o 0,8%, choć było to więcej niż pierwotnie zgłaszane -2,2%. Spadek taki jak w marcu nastąpi szybko. Zamówienia na dobra inwestycyjne spadły o 8,3% w porównaniu do lutego. Zamówienia z zagranicy skurczyły się znacznie szybciej niż te z samych Niemiec: -6,7% wobec -1,8%. W tym świetle nie było zaskoczeniem, że w marcu eksport towarów również spadł. Wartość eksportu spadła w marcu o 3,3% w porównaniu do lutego. W wyniku sankcji nałożonych na Rosję eksport do tego kraju spadł aż o 62,3%. Jednak do Chin wyeksportowano również mniej – 4,3%. Produkcja przemysłowa spadła w marcu o 3,9% m/m.

Sankcje wobec Rosji
Unia Europejska nałoży nowe sankcje na Rosję. Najważniejszym elementem będzie najprawdopodobniej bojkot ropy. Niektóre kraje nadal stawiają opór i być może będą miały więcej czasu na pozbycie się rosyjskiej ropy. Bojkot nie wejdzie w życie natychmiast, znalezienie innych dostawców zajmie nam sześć miesięcy. Niektórzy opowiadają się za znacznie szybszym zakończeniem importu rosyjskiej ropy. Stanowiłoby to dla nas duże problemy. Unia Europejska prawie nie produkuje ropy, częściowo dlatego, że zniechęciliśmy do jej poszukiwań. Około jedna trzecia wykorzystywanej przez nas ropy pochodzi z Rosji. To od 3 do 4 milionów baryłek dziennie. Będziemy musieli je zdobyć gdzie indziej. To nie jest kinnesinne. Rynek ropy jest ciasny. Każdego dnia na całym świecie wydobywa się i zużywa około 100 milionów baryłek ropy. To nie jest tak, że „na półce” leży kilka milionów baryłek dziennie. A jeden olej nie jest taki sam jak drugi.

Importujemy dużo ropy naftowej, którą sami rafinujemy. Nasze rafinerie są nastawione na rosyjską ropę i nie mogą przerabiać na przykład znacznie lżejszego amerykańskiego oleju łupkowego. Arabia Saudyjska ma możliwości rozszerzenia produkcji i produkuje odpowiednią ropę na potrzeby naszych rafinerii. Jednak kraj ten należy do OPEC+ wraz z Rosją i w ramach tego partnerstwa zdecydowano się na stopniowe zwiększanie produkcji od 1 czerwca. Właściwie będziemy musieli znaleźć te 3–4 miliony baryłek, przebijając innych nabywców. Ponieważ niektóre części Chin są objęte kwarantanną, popyt na ropę naftową jest obecnie nieco ograniczony, jednak moim zdaniem po zakończeniu tych obostrzeń prawdopodobny jest dalszy wzrost cen. Ten bojkot będzie nas naprawdę sporo kosztować.

Pytanie zatem brzmi, jak bardzo bojkot ropy naftowej wpłynie na Rosję. Rozumiem dobrze, że nie chcemy, aby nasze euro zasilało wojenną skrzynię Putina. Ale Putin znajdzie innych nabywców rosyjskiej ropy i napełni swoją skrzynię wojenną. Podejrzewam, że cena na rynku światowym wzrośnie i że część odbiorców rosyjskiej ropy będzie negocjować duże obniżki, co już ma miejsce. To, co w sumie stanie się z dochodami Rosji z ropy, wydaje mi się niepewne. Bojkot jest irytujący dla Putina, ale nie sądzę, że chodzi o coś więcej. Nie mogę sobie wyobrazić, że koniec wojny będzie choć o jeden dzień bliżej.

Z podejrzliwością śledzę rozwój sytuacji w rosyjskiej gospodarce. Nie ma wątpliwości, że bardzo cierpią z powodu sankcji. Bank centralny spodziewa się w tym roku skurczenia gospodarki o 8-10%. Nie wiem, czy możemy ufać danym, które otrzymujemy z Rosji. To, co z pewnością było uderzające w tym tygodniu, to fakt, że w kwietniu zaufanie przedsiębiorców do rosyjskiego przemysłu nieznacznie się poprawiło. Wskaźnik menedżerów zakupów wzrósł z 44,1 w marcu do 48,2 w kwietniu. Czytając komunikat prasowy, wydaje się, że wzrost ten nie rysuje zbyt pozytywnego obrazu, ale jest on uderzający.

Mocny rubel
Uderzające jest również to, że rosyjskiemu bankowi centralnemu nie tylko udało się ustabilizować rubla, ale rosyjska waluta jest obecnie jeszcze silniejsza niż przed wojną. Zmniejsza to ryzyko chaosu finansowego w Rosji i tłumi inflację. Doszedłem do smutnego wniosku, że sytuacja gospodarcza pogarsza się niemal na całym świecie, choć w objętej sankcjami Rosji można zaobserwować pewną poprawę. Bardzo dobrze rozumiem sankcje, ale uważam, że mocno uderzą one w naszą gospodarkę, a bojkot ropy z pewnością spowoduje poważne problemy. Jeśli celem sankcji jest przekonanie Rosji do zaprzestania tej straszliwej wojny, to obawiam się, że sankcje (będą) mało skuteczne.

Zamknięcie
Perspektywy gospodarcze nie są zbyt zachęcające. Tempo wzrostu maleje. Dzieje się tak na skutek splotu czynników. Wysoka inflacja niszczy siłę nabywczą i powoduje niepewność. Blokady w Chinach zaostrzą problemy w łańcuchu dostaw. Ceny surowców, które wzrosły od początku wojny, nie znalazły jeszcze (w pełni) odzwierciedlenia w inflacji. Rosnące stopy procentowe początkowo dotkną sektory najbardziej wrażliwe na stopy procentowe, a w każdym razie będą miały wpływ hamujący na wzrost gospodarczy. Bojkot ropy naftowej postawi nowe wyzwania dla europejskiej gospodarki. Jednocześnie wojna trwa i choć sankcje mocno uderzają w rosyjską gospodarkę, wydaje się, że nie ma chaosu. Rosja jest nawet jednym z niewielu krajów, które w tym tygodniu mogą pochwalić się pozytywnymi informacjami na temat wskaźników gospodarczych i finansowych. Przykro to widzieć.

Hansa de Jonga

Han de Jong jest byłym głównym ekonomistą ABN Amro, a obecnie ekonomistą rezydentem m.in. w BNR Nieuwsradio. Jego komentarze można również znaleźć na Crystalcleareconomics.nl

© Analiza rynku DCA. Niniejsza informacja rynkowa podlega prawu autorskiemu. Zabrania się reprodukowania, rozpowszechniania, rozpowszechniania lub udostępniania treści osobom trzecim za wynagrodzeniem w jakiejkolwiek formie bez wyraźnej pisemnej zgody DCA Market Intelligence.