Holandia na krawędzi recesji

Czym właściwie jest recesja? Z reguły ekonomiści mówią, że gospodarka znajduje się w recesji, gdy PKB (pod względem wielkości) kurczy się w dwóch kolejnych kwartałach. Niestety PKB jest miarą wszechogarniającą, która czasami może powodować znaczne zakłócenia. Również dane o PKB mogą być często i znacząco korygowane. Ta praktyczna zasada nie jest więc zbyt użyteczna.

Amerykanie mają komisję ekspertów odpowiedzialną za określenie, kiedy następuje recesja: Komitet Datowania Cyklu Biznesowego Narodowego Biura Badań Ekonomicznych (NBER). Odnoszą się do recesji jako: a. znacznego spadku aktywności gospodarczej; b. co przejawia się szeroko w gospodarce; c. i trwa dłużej niż kilka miesięcy. Komitet analizuje zmienne, takie jak rynek pracy, produkcja w przemyśle, dochody ludzi, wydatki konsumentów itp. Oczywiście komisja może dopiero później określić, kiedy recesja się zaczęła, a kiedy się skończyła.

Mogę tylko zgadywać w czasie rzeczywistym. Jest dość oczywiste, że wiele gospodarek zmierza obecnie w kierunku recesji. Największym winowajcą jest gwałtowna inflacja. To nie tylko powoduje dużą niepewność, co sprawia, że ​​konsumenci i firmy niechętnie wydają. W szczególności inflacja powoduje również erozję siły nabywczej, tak że ostatecznie konsumenci nie mogą robić nic innego niż kupować mniej (w ilościach). Dodaj do tego niepewność spowodowaną wojną, nieustanne problemy logistyczne na świecie i brak siły roboczej. Argument, że czeka nas recesja, staje się wtedy bardzo przekonujący.

Recesje bolą. Ludzie tracą pracę, firmy bankrutują, wierzyciele tracą część swoich roszczeń, ceny domów często spadają, podobnie jak ceny akcji, które zmniejszają majątek. Z drugiej strony recesje są również postrzegane jako rodzaj oczyszczenia. Niektóre upadające firmy również nie miały racji bytu, a spadające ceny domów są denerwujące dla osób, które kupowały z góry, ale sprawia, że ​​domy są bardziej przystępne dla wielu innych. Obecny niedobór siły roboczej może zniknąć w czasie recesji.

Rządy i banki centralne często próbują złagodzić ból, stymulując gospodarkę poprzez dodatkowe wydatki rządowe i cięcia stóp procentowych. Problem z nadchodzącą recesją polega na tym, że inflacja jest tak wysoka, że ​​rządy i banki centralne muszą priorytetowo kontrolować inflację. Aktywność stymulująca będzie musiała poczekać. Jednak rządy muszą wspierać najbardziej narażone grupy za pomocą konkretnych środków.

Więcej inflacji…
Już się tego bałem. Inflacja w naszym kraju w lipcu jeszcze wzrosła. W skali europejskiej inflacja wzrosła z 9,9% w czerwcu do 11,6% w lipcu. To w rzeczywistości znaczny wzrost. Wiele szczegółów nie jest jeszcze znanych. Mój strach przed dalszą inflacją był oparty na dwóch faktach. Po pierwsze, w ostatnich tygodniach ponownie gwałtownie wzrosły ceny gazu, a tym samym ceny energii elektrycznej. Ponadto czynsze w naszym kraju były mniej więcej zamrożone, ale od 1 lipca mogły nieznacznie wzrosnąć. W przyszłym tygodniu CBS opublikuje dane krajowe ze wszystkimi szczegółami.

Wysoka inflacja zaczyna mieć istotny wpływ na wydatki. Sprzedaż detaliczna jest dobrym wskaźnikiem wydatków konsumentów. W czerwcu obroty te były tylko o 0,7% wyższe niż rok wcześniej (0,4% po korekcie o liczbę dni zakupowych). Natomiast pod względem wolumenu obroty były o co najmniej 6,2% niższe. Duża część kosztów stałych gospodarstw domowych nie jest częścią obrotu detalicznego. Dochodzę do wniosku, że ludzie muszą na to wydać o wiele więcej, że niewiele zostało. W przeszłości gospodarka znajdowała się w recesji, gdy sprzedaż detaliczna zmniejszyła się tak samo jak obecnie.

Pozytywny wyjątek
Holenderscy przedsiębiorcy przemysłowi nie przejmują się zbytnio kłopotami. Zaufanie biznesowe mierzone przez CBS nawet nieznacznie poprawiło się w lipcu i jak pokazuje poniższy wykres, zaufanie jest bezprecedensowo wysokie z perspektywy historycznej. Należy jednak zauważyć, że wysokie wartości dotyczą głównie branży elektrotechnicznej i mechanicznej. Już…

Porównaj to z naszymi wschodnimi sąsiadami. Indeks Ifo mierzący zaufanie wśród niemieckich przedsiębiorców ponownie spadł w lipcu. Kluczowy „składnik oczekiwań” wyniósł 80,3, co oznacza spadek z 83,5 w czerwcu, podobnie jak w przypadku dołka recesji 2008/09 (79,2) i niewiele powyżej najniższego poziomu z tej serii z kwietnia 2020 r. (71,9). Dodam jednak, że indeks Ifo obejmuje również przedsiębiorców z sektora usług (w przeciwieństwie do indeksu zaufania holenderskich producentów CBS) oraz że stosowane metody różnią się, przez co porównanie może być błędne. Już…

Wzrost PKB w strefie euro pozytywnie zaskakuje
Według wstępnych szacunków PKB strefy euro wzrósł w drugim kwartale o 0,7%, wyprzedzając oczekiwania. Patrzę na te liczby z pewną podejrzliwością. Tak silny wzrost nie wydaje się być zgodny z wieloma innymi wskaźnikami gospodarczymi.

Zaufanie konsumentów do strefy euro po raz kolejny spadło w lipcu i osiągnęło bardzo niski poziom. Niestety nie daje to zbyt dużej perspektywy. Gdzie indziej jest niewiele lepiej.

Stany Zjednoczone nie są w recesji, jeszcze nie…
Według wstępnych szacunków PKB Stanów Zjednoczonych ponownie skurczył się w drugim kwartale. Po rocznym spadku o 1,6% w pierwszym kwartale, minus 0,9% nastąpił w drugim kwartale. Można wywnioskować, że Stany Zjednoczone weszły w recesję, przynajmniej jeśli zastosujesz się do praktycznej zasady, że gospodarka, która kurczy się przez dwa kwartały, znajduje się w recesji. Szef Fed Jay Powell i sekretarz skarbu Janet Yellen nie przestrzegają tej zasady. I też mi się to nie podoba. Podczas konferencji prasowej Powell zwrócił uwagę, że każdego miesiąca wciąż tworzy się około 400.000 XNUMX miejsc pracy, wydatki wciąż rosną, dane dotyczące PKB są skomplikowane i często można je znacznie zrewidować, nawet po latach. Z całego serca zgadzam się z Powellem.

Co nie może jednak przyjść. Dane o PKB za drugi kwartał były głównie, choć nie wyłącznie, obniżone przez wyprzedaż. Słabości było więcej. Budownictwo mieszkaniowe skurczyło się o 14% (w ujęciu rocznym). Firmy zainwestowały o 11,7% mniej w budynki przemysłowe io 2,7% mniej w sprzęt. Podczas gdy wydatki konsumentów wzrosły o 1,0% (w ujęciu rocznym kwartał do kwartału), był to najmniejszy wzrost od drugiego kwartału 2020 r.

Oczywiste jest, że wzrost stóp procentowych ma wpływ na sektory wrażliwe na stopy procentowe. I, jak już kilkakrotnie informowałem, krzywa dochodowości (dziesięcio- i dwuletnie różnice stóp procentowych) jest odwrócona. Każda recesja w ostatnich pięćdziesięciu latach w USA była poprzedzona odwróceniem krzywej dochodowości. Wydaje mi się, że prawdopodobieństwo wejścia Stanów Zjednoczonych w recesję znacznie przekracza 50%.

Powell mówi jasno: pierwszeństwo ma inflacja, w razie potrzeby kosztem recesji
Szef Fed, Powell, był kilkakrotnie pytany na swojej konferencji prasowej: Czy Fed zaakceptuje recesję, jeśli konieczne będzie opanowanie inflacji? Jak najbardziej unikał tego pytania. Ale w końcu Powell powiedział, że kontrolowanie inflacji jest najwyższym priorytetem. Nie można mieć silnego rynku pracy na dłuższą metę bez wysokiego stopnia stabilności cen, mówi. Oznacza to, że Fed nie będzie próbował zwiększać aktywności obniżkami stóp, dopóki inflacja nie będzie pod kontrolą, nawet jeśli nadciąga recesja.

Fed podniósł w tym roku stopy procentowe czterokrotnie. W tym tygodniu, podobnie jak w czerwcu, z 0,75 punktu procentowego. W beczce jest więcej. Powell powiedział, że czerwcowa projekcja jest nadal aktualna, co oznacza, że ​​przed końcem roku zostanie dodany kolejny 1%, obejmujący trzy pozostałe spotkania polityczne. Oczekiwania na rynku są podobne. Na 2023 r. oczekiwania rynkowe i projekcja Fed są jednak rozbieżne. Uczestnicy rynku spodziewają się obniżek stóp w 2023 r., natomiast członkowie komitetu polityki Fed oczekują nieznacznej dalszej podwyżki stóp procentowych dla równowagi. Patrzę na tego typu rzeczy od dziesięcioleci. Chociaż mam duży szacunek do bankierów centralnych, muszę powiedzieć, że uczestnicy rynku mają większą rację niż banki centralne, gdy oczekiwania się rozchodzą.

Sytuacja bardziej nieprzewidywalna
Wiele gospodarek zmierza w kierunku recesji. Głównym winowajcą jest utrzymująca się wysoka inflacja. Wpływa to na siłę nabywczą, a wydatki wydają się stopniowo odczuwać negatywne konsekwencje. Nie pomaga też niepewność wywołana wojną, zakłócenia logistyczne i braki siły roboczej.

Rządy i banki centralne muszą dać pierwszeństwo kontrolowaniu inflacji. W rezultacie nie mają na razie miejsca na rozkręcenie aktywności. To istotna różnica w stosunku do poprzednich recesji. Obecna sytuacja jest zatem bardziej nieprzewidywalna niż zwykle.

Hansa de Jonga

Han de Jong jest byłym głównym ekonomistą ABN Amro, a obecnie ekonomistą rezydentem m.in. w BNR Nieuwsradio. Jego komentarze można również znaleźć na Crystalcleareconomics.nl

© Analiza rynku DCA. Niniejsza informacja rynkowa podlega prawu autorskiemu. Zabrania się reprodukowania, rozpowszechniania, rozpowszechniania lub udostępniania treści osobom trzecim za wynagrodzeniem w jakiejkolwiek formie bez wyraźnej pisemnej zgody DCA Market Intelligence.