Czy kurcząca się gospodarka Niemiec jest naszym przedpolem?

Wszędzie spada aktywność przemysłowa, a niemiecka gospodarka pogrąża się w recesji, choć nie można tego o tym powiedzieć. Z drugiej strony gospodarka USA rozwija się nieco szybciej niż oczekiwano, a polityka fiskalna i pieniężna w Stanach Zjednoczonych działają przeciwko sobie.

Branża jest pod presją. To brzmi jak zbyt ogólne spostrzeżenie. W końcu powinieneś przynajmniej wskazać, gdzie tak jest. Cóż, odpowiedź brzmi: wszędzie. W tym tygodniu opublikowano wstępne dane dotyczące zaufania przedsiębiorstw w maju w skądinąd ograniczonej grupie krajów. Chodzi mi o to, że subindeks przemysłu był poniżej 50 we wszystkich tych krajach. Oznacza to kurczenie się w sektorze. Niemcy przejęli koronę. Tam wskaźnik zaufania spadł z 44.5 w kwietniu do 42.9 w maju. Oczywiście Niemcy mają dużą wagę w danych liczbowych dotyczących całej strefy euro. Liczba dla całej strefy euro spadła zatem z 45,8 w kwietniu do 44,6. Indeks spadł również w USA i Wielkiej Brytanii i również był niski na poziomie odpowiednio 48,5 i 46,9. Tylko we Francji nastąpiła nieznaczna poprawa: z 45,6 w kwietniu do 46,1 w maju.

Oczywiście od razu uderzające jest to, że zaufanie biznesu do sektora usług jest znacznie lepsze. Ten subindeks jest znacznie powyżej 50 we wszystkich krajach, co wskazuje na wzrost. Ponieważ sektor usług w naszych krajach jest znacznie większy niż produkcja, ma to większy wpływ na całą gospodarkę. Jednak doświadczenie pokazuje, że branża jest bardziej cykliczna i często nieco wyprzedza resztę gospodarki.

Działalność przemysłowa jest również pod presją poza wymienionymi krajami. Zawsze lubię patrzeć na kraje takie jak Korea i Tajwan, ponieważ są one „wcześnie cykliczne”. W kwietniu produkcja przetwórcza na Tajwanie była o około 20% niższa niż rok wcześniej. Trzeba przyznać, że w ostatnich latach zdarzały się również sporadyczne żywiołowe wzrosty i być może normalizacja poziomu produkcji. Jednak patrząc na takie liczby na tle tego, co dzieje się w innych krajach, trudno o optymizm. Tajwańskie zamówienia eksportowe są również wyjątkowo słabe. Są też o około 20% niższe niż rok temu.

Można by pomyśleć, że nieustanne napięcie między Tajwanem a Chinami szkodzi tajwańskiej gospodarce, ponieważ Chiny mogą bojkotować Tajwan. Czy tak jest, nie potrafię ocenić. Mogę spojrzeć na inne kraje w regionie. Singapur jest stosunkowo małą gospodarką, ale tam również działalność przemysłowa znajduje się pod znaczną presją, jak pokazuje poniższy rysunek.

Nieco bardziej pozytywny obraz wyłania się z danych dotyczących handlu światowego opracowanych przez CPB. Są to liczby, za którymi podąża wielu ekonomistów na świecie. Oczywiście zestawienie tego rodzaju danych to piekielna robota, a ponieważ jest to ważona suma statystyk krajowych, musimy wziąć pod uwagę znaczny margines niepewności co do tych liczb. Co więcej, liczby te są nieco w tyle za innymi liczbami. Pomimo tych niuansów, jest dobra wiadomość do przekazania. Światowy handel wzrósł w marcu o 1,5% w porównaniu z lutym, według obliczeń CPB. To sprawiło, że porównanie rok do roku wróciło nieco powyżej 0%.

Powrót do Niemiec
U naszych wschodnich sąsiadów jako wskaźnik zaufania przedsiębiorców opublikowano nie tylko tymczasowy indeks kierowników zakupów za maj. Instytut Ifo opublikował dobrze znany autorski indeks zaufania biznesowego Ifo. Pokazał spadek w maju, po wzroście przez sześć miesięcy z rzędu. Szczególnie wyraźnie spadł komponent oczekiwań: z 91,7 w kwietniu do 88,6.

Niemiecki CBS Destatis opublikował rewizję danych o PKB za pierwszy kwartał. Według poprzednich danych niemiecka gospodarka znajdowała się w stagnacji w pierwszym kwartale, ale obecnie kurczy się: -0,3% kwartał do kwartału. W czwartym kwartale ubiegłego roku niemiecka gospodarka również skurczyła się: -0,5% kwartał do kwartału. Zgodnie z ogólną zasadą, recesja ma miejsce, gdy gospodarka kurczy się przez dwa kwartały z rzędu. Teraz mały skurcz to naprawdę nie koniec świata. Ale na razie perspektywy na poprawę są niewielkie. Niewykluczone, że w drugim kwartale niemiecka gospodarka ponownie się skurczy. Bezrobocie wzrosło już z 5,0% w marcu-maju ub.r. do 5,6% w kwietniu br.

Nie możesz tego powiedzieć
Jestem świadomy wrażliwości i jeśli mówisz rzeczy, które ludziom się nie podobają, ryzykujesz, że zostaną anulowane, a następnie zignorowane. Ale i tak zamierzam spróbować. Więc co? Próba odpowiedzi na pytanie, dlaczego niemiecka gospodarka wyraźnie radzi sobie gorzej niż wiele innych krajów. Pamiętaj, że nie jest to nauka ścisła i nieco spekulacyjna. Jest całkiem możliwe, że relatywne (i absolutne) słabe wyniki niemieckiej gospodarki są związane z wagą przemysłu. W Niemczech jest wyższy niż w większości innych krajów europejskich. A ponieważ, jak argumentowano powyżej, produkcja ma znacznie trudniejsze czasy niż sektor usług, być może logiczne jest, że gospodarka z największym sektorem przemysłowym radzi sobie bardziej umiarkowanie.

Ale Niemcy różnią się od sąsiednich krajów także w innym obszarze. Polityka energetyczna jest diametralnie inna. Po tsunami w Fukushimie w 2011 r. niemiecki rząd zdecydował się na Energiewende. Reaktory jądrowe musiały zostać zamknięte iw pełni wykorzystano słońce i wiatr. W rezultacie koszty energii w Niemczech są od lat wyższe niż w większości innych krajów. Ostatnie wydarzenia w sektorach energochłonnych pokazują, jak wrażliwa jest działalność na ceny energii.

Jakie może być tego przesłanie? Można powiedzieć, że Niemcy przodują w transformacji energetycznej ze swoją Energiewende. Jeśli to prawda, że ​​wyższe koszty energii stopniowo przyczyniają się do erozji działalności przemysłowej, to mamy na co czekać. Teraz możesz oczywiście argumentować, że po prostu nie jest inaczej i że musimy ugryźć kulę. Myślę jednak, że byłoby pożyteczne i uczciwe uznać, że jest to bardzo kwaśne jabłko. Niemiecki urząd statystyczny publikuje szczegółowe dane dotyczące sektorów energochłonnych. Z danych tych można wywnioskować, że wydajność pracy w tych sektorach jest o około 40% wyższa niż średnia w branży. Sektory te zapewniają zatem miejsca pracy o bardzo wysokiej jakości. Utrata takich miejsc pracy zmniejsza możliwości zarobkowe kraju i nieuchronnie i nieubłaganie przyczynia się do zmniejszenia ogólnego (materialnego) bogactwa. 

Co prowadzi mnie do naszego własnego premiera. Wcześniej w tym tygodniu był w talk show, w którym po raz kolejny powiedział, że transformacja energetyczna stworzy wiele miejsc pracy. W tym ma rację. Logiczne też. Jeśli zamierzasz przekształcić swój system energetyczny, prawdopodobnie stworzy to miejsca pracy. Ale to nie o to chodzi. Jedna praca nie jest inna. Rynek pracy jest napięty, a my się starzejemy. Wcale nie czekamy na wiele nowych miejsc pracy. Potrzebujemy miejsc pracy o wysokiej wydajności pracy. Obawiam się, że transformacja energetyczna tego nie zapewni. To nie jest argument, aby nie wdrażać tego przejścia, ale powinien zachęcić do myślenia i uczciwego opowiedzenia, jak działają takie rzeczy.

Biden i Powell działają przeciwko sobie
Podczas gdy debata na temat pułapu zadłużenia trwa, deficyt budżetowy USA niepokojąco rośnie. W ciągu 1.940 miesięcy do kwietnia deficyt wyniósł 7,5 miliardów USD, czyli XNUMX% PKB. Oznacza to, że w ciągu roku deficyt prawie się podwoił. To dość niezwykłe, że deficyt rośnie tak gwałtownie, gdy gospodarka nie jest w recesji.

Gospodarka USA wzrosła w pierwszym kwartale o 1,3% w porównaniu z czwartym kwartałem ubiegłego roku. Wcześniej szacowano wzrost na 1,1%. Jest to wartość roczna, co oznacza, że ​​gospodarka wzrośnie o 1,3%, jeśli tempo wzrostu w pierwszym kwartale utrzyma się przez rok. Według zwykłego sposobu pomiaru w Europie wzrost wyniósł 0,3% kwartał do kwartału. To nie brzmi imponująco. Należy jednak pamiętać, że likwidacja zapasów w przedsiębiorstwach obniżyła wzrost o ponad 2 punkty procentowe. Spożycie prywatne wzrosło o 3,8% (w ujęciu rocznym; liczonym naszym sposobem było to 0,9%). Konsumpcja rządowa wzrosła o co najmniej 5,2% (w ujęciu rocznym, nasz sposób 1,3%). Podsumowując, należy stwierdzić, że wzrost gospodarczy w USA utrzymuje się na dość dobrym poziomie. Nie powinniśmy się zatem dziwić, jeśli Rezerwa Federalna jeszcze bardziej podniesie oficjalne stopy procentowe. Zazwyczaj jest to przykład polityki fiskalnej i polityki pieniężnej działających w przeciwnych kierunkach.

Zamknięcie
Rozwój sytuacji gospodarczej nadal jest mylący. Wydaje się, że sektor usług ma się dobrze wszędzie. Znacznie mniej z przemysłem. Wydaje się, że wszędzie się zmniejsza. W Niemczech jest to szczególnie trudne. Wygląda na to, że ta gospodarka kurczy się już od pół roku. Podejrzewam, że niemiecka gospodarka boryka się częściowo z powodu ich Energiewende. Czy to, co się tam dzieje, jest naszym przedpolem w transformacji energetycznej? Gospodarka USA wzrosła w pierwszym kwartale nieco bardziej niż wcześniej obliczono. Wskaźnik wzrostu wynoszący 1,3% jest skromny, ale podstawowe dowody wskazują, że dynamika wzrostu była całkiem rozsądna. Ponieważ polityka fiskalna dostarcza obecnie silnych impulsów do aktywności, podczas gdy Fed faktycznie próbuje osłabić wzrost, wzrosło prawdopodobieństwo dalszych podwyżek stóp procentowych przez Fed.

Hansa de Jonga

Han de Jong jest byłym głównym ekonomistą ABN Amro, a obecnie ekonomistą rezydentem m.in. w BNR Nieuwsradio. Jego komentarze można również znaleźć na Crystalcleareconomics.nl

© Analiza rynku DCA. Niniejsza informacja rynkowa podlega prawu autorskiemu. Zabrania się reprodukowania, rozpowszechniania, rozpowszechniania lub udostępniania treści osobom trzecim za wynagrodzeniem w jakiejkolwiek formie bez wyraźnej pisemnej zgody DCA Market Intelligence.